Nass El Ghiwane

Paco Abderrahmane - Monde Spirituelle Gnaoui

2011-12-25T10:32:00.000-08:00

Une autre bande de Paco, le bouillant guinbri !!! jeu de dynamo de Nass El Ghiwane. (Mes réflexions antérieures sur Paco peuvent être trouvées ici .) Je crois que c'est sa première cassette en solo, mais je ne suis pas sûr - du moins c'est la plus ancienne que je n''ai jamais trouvé- Je devine que c'est à partir des années 80".

Dans le morceau d'ouverture "Ma Ya Denya Fik Khayr», Paco prend une approche similaire à celle qu'il a fait dans certaines chansons de Nass El Ghiwane - en utilisant des mélodies du répertoire gnawa et en ajoutant de nouvelles paroles de sa propre composition. Avec Nass El Ghiwane, Paco a utilisé cette approche pour des chansons comme "Sadma" (basé sur la chanson de Gnawa "Negsha" - voir le clip vid ci-dessous), et "Lebtana" (basé sur la chanson de Gnawa "Marhaba"). Les chansons de Gnawa étant riffed ici sont "Mbirkiriya» et «Fofo Denba". Ces adaptations ont été appréciées par les musiciens gnawa traditionnel, et j'ai entendu des chanteurs Gnawa insérer certaines des paroles de Paco dans les performances rituelles des chansons originales. (Plus précisément, le refrain «O Ya Denya, hara u Marra" de cette chanson, et la ligne "L-Guelb Majruh, la bad ineen» à «Sadma")

Les pistes 2 et 4 sont des interprétations assez simples de chansons de Gnawa (avec quelques percussions supplémentaires ajoutés à la guinbri - qarqaba-vocal texture). Piste 3 sonne comme comme une chanson Soussiya , la chanson 4 est une épopée, le côté long de version de "La ilaha illa Llah» du répertoire gnawa, avec une spectaculaire introduction propre à la Nass El Ghiwane.

1) Ma Fik Ya Denya Khayr
2) Sandi
3) Wadi As-Sahat
4) Ar-Rahil (= La ilaha illa Llah)

Tim abdellah Translate by Rabah

Nass El Ghiwane - l'album rare (Boujemaa et Paco ensemble))

2011-12-24T08:26:00.000-08:00

LR - Omar Sayed, Boujemaa H'gour, Allal Yaala, Abderrahmane «Paco» Kirouche, Larbi Batma

Nass El Ghiwane - l'album rare (Boujemaa et Paco ensemble)

Nass El Ghiwane - que peut-on dire,si comme nous voulions tenter d'introduire l'histoire du rock and roll dans un billet de blog. Au début des années 70 Nass El Ghiwane ont mis le monde de la musique maghrébine sur le feu, férocité dans le rythme de conduite. paroles tranchantes ensemble de chant fougueux, chant solo déchirant. archaïque et moderne, subversif et traditionnel, au meilleur de ma connaissance, désormais, pour la première fois le Gnawa guinbri (ou sintir ou hajhouj ) est omniprésent et utilisé dans un contexte de musique populaire.

la plus longue durée de vie de l'incarnation du groupe était de 1974 à 1995 , en quatro avec Larbi Batma (tam-tam et chant), Omar Sayed (bendir et chant), Allal Yaala (snitra & chant) et Abderrahmane «Paco "Kirouche (Gnawa guinbri & vocal). La plupart des enregistrements disponibles classiques du groupe ( caractérise cette gamme).

L'originalité, la gamme mythique en l'année 1973 était basée sur 5 éléments à savoir Larbi, Omar et Allal, plus Moulay Abdelaziz Tahiri sur guinbri et Boujemaa H'gour sur da'du et chant, Boujemaa était considéré comme le feu et l'esprit du groupe en ces premiers jours. Les premiers enregistrements du groupe en référence des chansons englobées dans le lecteur winmap ci-dessus, sont souvent difficiles à trouver, mais ils ont récemment été réédité en deux CD de cette collection .

Après le départ de Tahiri en 1973 pour rejoindre Jil Jilala, Paco a rejoint le groupe, Nass El Ghiwane regroupait 5 éléments jusqu'à la mort prématurée de Boujemaa en 1974. (la photo ci-dessus représente la constitution du groupe). Certaines classiques du répertoire du groupe date à partir de cette période, mais peuvent être trouvées que dans des ré-enregistrements effectués par le quatro plus tard (ainsi par le groupe après le départ de Paco en 1995 et / ou la mort Larbi Batma en 1997). ultérieurement je n'ai pas constaté des enregistrements de ces chansons sur cassette ou CD.

Pourtant, plusieurs singles et groupe ont été enregistrés par le quintette aux années 1973-1974. J'ai beau cherché à trouver ce single !!!! :

Et une fois j'ai vu un LP complète comportant cette composition du groupe, Le design de la pochette de l'album était simple (montré en haut) Le LP se trouvait dans un magasin à Marrakech au Riad Zitoun. Si vous avez déjà remarqué une chose concernant les magasins vinyle au Maroc ?!!! vous savez que la plupart d'entre eux ne seront vous le vendre, mais contrairement ils seront heureux de vous l'enregistrer sur cassette.

Voici un transfert numérique de ma copie sur cassette de la copie vinyle propriétaire du magasin Marrakchi de la 2ème album de Nass El Ghiwane. Toutes ces chansons ont été ré-enregistrées par le quatuor après la mort de Boujemaa, et certains d'entre eux ont été introduites sur un album appelé «Hommage à Boujemaa". Il était particulièrement émouvant pour moi d'entendre cette version de "Ghir Khoudouni", avec Boujemaa chanter le dernier couplet:

Bonne chance pour ne pas mourir
L'amour ne meurt pas
Bonté ne meurt pas
La justice ne meurent pas
La paix ne meurt pas

Dans les enregistrements ultérieurs, Omar chantait ce verset et ajoute la ligne "Boujemaa ne meurt pas».

Je ne suis pas convaincu que Paco est sur toutes ces pistes. Il est définitivement sur «Ghir Khoudouni".

Chansons :
1) Al Hessada
2) Ghir Khoudouni
3) Lahmami
4) Mzine Mdihek
5) Youm Malkak (Ah Ya Ouine)
6) Ya Sah

Tim abdellah Translate by Rabah

Boujmii, l’homme et l’œuvre

2010-12-24T11:22:00.000-08:00

Les anciens compagnons de Boujmii sont unanimes sur son talent et ses qualités humaines. Contre l’oubli, ils revendiquent la réhabilitation de sa mémoire. Témoignages.

Taïeb Saddiki : « Il y a des charognards qui veulent faire de Boujmii un grand politicien »
J’aimais beaucoup Boujmii, c’est un garçon qui avait beaucoup de talent. Il était vraiment à l’origine du mouvement de la chanson populaire dite ghiwanie. En plus de cela, il était très généreux, avec un cœur en or.
Ce que je regrette maintenant, c’est qu’il y a des gens que j’appelle des charognards qui veulent faire de Boujmi un grand politicien. Et ils vont jusqu’à prétendre qu’il a été assassiné.
Je suis scandalisé par ces criminels qui cherchent derrière cela un ou des profits.

Moulay Abdelaziz Tahiri : «Le défunt avait un don artistique multiple»
A l’occasion du 31ème anniversaire de la disparition de Boujmii, je voudrais dire que le regretté avait un don artistique multiple. Il était d’abord un grand comédien, en témoignent les cinq ou six rôles qu’il avait joués avec beaucoup de talent. Le public a toujours souhaité le voir et le revoir sur scène…

Hamid Zoughi : « Boujmii est victime d’une terrible injustice »
Boujmii a disparu dans des circonstances obscures, on attend encore et toujours que ces circonstances soient élucidées. Je suis révolté que, même après sa disparition, certains s’acharnent encore à vouloir le gommer de l’histoire de Nass El Ghiwane, alors qu’il fut l’un des fondateurs de ce groupe. Je me demande pourquoi Nass El Ghiwane eux-mêmes ne s’intéressent pas à leur ex-compagnon, la moindre des choses aurait été que le groupe commémore annuellement l’anniversaire de sa disparition. En ce qui concerne mon rapport au regretté, j’étais lié à Boujmii par des liens très forts. Cela date de notre enfance, quand nous habitions à Derb Moulay Chrif (Hay Mohammadi). S’agissant des souvenirs que j’ai gardés de Boujmii, il y en a un que l’on a toujours occulté : au-delà de sa passion du « zajal hassani », du théâtre, le regretté fut un grand joueur de football. Il s’est fait remarquer à son très jeune âge par sa qualité de jeu, au point que le défunt Larbi Zaouli lui avait proposé d’intégrer l’équipe « TAS ».

Omar Sayed : « Nous n’avons certes pas assez fait pour le regretté »
Nous aurions certes pu faire mieux pour réhabiliter la mémoire du regretté, mais l’image de Boujmii est restée très vivace dans notre mémoire. Il ne se passe pas un jour sans qu’on ne se rappelle cet artiste pétri de grandes qualités humaines. Ce que j’appréciais beaucoup de lui, c’est qu’il était toujours souriant. Le défunt répandait autour de lui comme une odeur de félicité, il était aimé de tout le monde. S’agissant de sa qualité d’artiste, je dois d’abord préciser que Boujmii vit le jour dans un quartier habité par des gens originaires de la région dite « Aârib », située à quelques kilomètres de Taroudant. Ces gens étaient connus pour leur capacité à communiquer avec des paroles très suggestives, ce qui en art passe pour une très grande qualité. Plus tard, la famille Boujmii déménage à Derb Moulay Chrif. C’est là que je fis sa connaissance. Avec lui, je partageais la passion du théâtre. En 1963, nous avons créé la troupe « Rouad Al Khachaba » (Les Pionniers de la scène). Dans ce « nous», se reconnaîtront évidemment Miloud Ouâli, Allal, Lahcen (frère de Boujmii)… En 1967, nous avons intégré la troupe du Théâtre municipal dirigée alors par Taïeb Saddiki.

Par : M’Hamed Hamrouch

Youm Melkak

2010-10-14T13:48:00.001-07:00

Album : Youm Melkak يـــوم مــلـْقــَــاك ْ

Artist : Nass El Ghiwane نـــاس الــغــيــوان

Index : http://en.wikipedia.org/wiki/Nass_El_Ghiwane

Language : Arabic - Instrumental

Country : Morocco

Melodies :

[.01.] Ah Ya Wine Wine آه يآ وين وين

[.02.] Ah Ya Ba Hnini آه يآ بآ هـْنيني

[.03.] Fin Ghadi Bia فين غادي بيـّـا

[.04.] Ana Rani Mchit أنا راني مشيت

[.05.] Wayyeh ويــّه

[.06.] Lilah لله يا مولانا

[.07.] Wach Hna Homa واش احنآ هوما

[.08.] Golou Lyamna قولوا لـيـّـامنا

El Sinia

2009-03-10T09:45:00.000-07:00

Album

Essinia - Disque D'Or

الــصـّـيــنــيـة - الالـبـــوم الـذهـبــي

Ce CD contient toutes les premières chansons du groupe(1973-1974) est sans doute le plus représentatif de l'identité Nass el Ghiwane.

هذا الالبوم يحتوي على جميع اغاني المجموعة في مراحلها الاولى (1973-1974) وعلى الارجح الأكثر تمثيلا لهوية ناس الغيوان

Artists :

Nass El Ghiwane نــاس الـغـيــوان

[ With Batma and Boujmea مـع المرحومين بوجميع و بطمة ]

فــيــن غــادي بــيــا

يا من هو بَازْ فْ لَقفازْ

يا من هو فروج عل الكَنْدْرَة ونشر جناحه

يا من هو تِلِّيسْ

اعطى ظهرو لَتَّغـْـرَازْ

عمرني ما ريت لغزال تمشي بَلْمْهْمَازْ

وفراخ الخيل عَادُوا سْرَاحُوا

عمرني ما ريت النخلة تعطي حب الْغـَازْ

بعد الثمر وُتَبْلاَحُهْ

يا من هو ديب فْ لْغـْيَابْ كْثَرْ صْيَاحُه

أليام أليام

يَا بَتِّي مَالْكْ عُوْجَا

واش من سباب عْرْجْتِي لِي بِهْ

تَارَة تسقني حليب

تَارَة تسقني حَدْجَة كِي مُولَى هِيهْ

صَدَّقْ حتى عيا وگالوا راها فيه تبقى فيه

أنا گاع بنادم نبغيه

. . . وظانه مثله يبغيني

كيف نبغي نگول عليه

اللي فَ خْلاَگِي مَا يْخْلِّينِي

فين غادي بياخويــــا فين غادي بيـــــــــــا

دقة تابعة دقــــــــــــة شكون يحد البــــــاس

لا تلومونا ف الغربـة يا هـــــــاد النــــــاس

لا تلومونا ف الغربـة وُليعـــــــة الغربــــــة

لا تكذبوا عَلْ الرُّومِيَّة مــــا هـــي نـَشـْبَـــــة

أنا ما نسيت البنديـــر

أنا ما نسيت القصبــة

أنا ما نسيت الموسـم والخيل سربة سربــة

أنا ما نسيت الگــُــورْ ولا مجمع الطلبـــــــة

أنا ما نسيت دواري يــا بــلاد القصبــــــة

أنا ما نسيت لعشيـرة ولا گمـــــح الرحبـــة

أنا ما نسيت حياتـــي يــــا نـــاس المحبـــة

أنا ما نسيت ناســــي خَايْتْ هَدِي نَكْبَــــــــة

ما هْمْنِي وْلاَ رَشَّانـِي غير فراق الصحبــــة

ما همني ولا رشانـي لا مــــــا للتربـــــــة

ما همني ولا رشانـي لا صابـــة لا غـُمْـــرَة

ما همني ولا رشانـي شمسنا ضَوْهَا جمـرة

ما همني ولا رشانـي لا نجوم لا گمــــــــرة

ما همني ولا رشانـي وَيَا لِيعْةْ القـُــــــــدْرَة

فيـــن غـــادي بيــــا خويــا

بين قـَلبِي الوَگـــَــــاد

بين حيرة وُ عـْنـَـــادْ

بين قرب ولبعــــــــاد يــــا كيـــة لَخـْـــلاَگ

بين نار و لرمــــــــاد وعذاب الولفــــــــــة وتنكاد الضميــــــــــر

ضْمِيــــِري بَالْوَلْفـَــة

فين غادي بيا خويــا فيــــن غــَـادِي بـِيـَّــا

Best of Nass El Ghiwane

2009-03-04T04:09:00.000-08:00

Album : La légende -:- Best of -:- Les 28 plus grands titres réenregistrés et remastérisés

ضايعين يا لعرب

اهْلْ الحَالْ يَا اهْلْ الحـَــــالْ

امتـــــى يصفـــــا الحـــــال

تزُولْ لْغْيُومْ عْلَ العـُـرْبـَـانْ

وتــتــفــاجــــى الأهـــــوال

يا سامعني. . زيد اسمعنـي

وافــهــم شــــان ويــقــيــن

رَقْصَتْ فَ العُروبَة أمْوَاتْ

وكــــثــــرو الــــطــــغـــات

يَا مِيلاَفـِــي و يَا مِيلاَفـِـــي

ا نـت وحـدك يــا مِيــلاَفـِـي

عارف قصدي ومانقـــول

والحق منك ساطع أنــــــوار

أَسَّالْكِينْ الهُول وُسَاطْعَة أنواره

ما جرى فوق صدر الحق من مناكب

ما اخْفَاتْ

الدْوَايَا عْلَ لَقْلاَمْ

وما تحفر بظفر الجاي مرهوب

ف بلاد العربان يِنُوحْ البُومْ

من گال حالنا يتدنى من السلام

يروم الولف الزين يا هلي

وُنْعْمْلُو مْشَاهْبْ يْضِْوي علينا كاملين

من قال أنا راني مشيت خيوط

معروجة وكاتلين وانا نتلاكع

لا نصيب يا عربان ها الگلب نفتحو

ونغرسو أشجار تَنْبَتْ حُرِّيَتْنَا كاملين

ضايعين يا حبابي

ضايعين ضايعين يا لعرب ضايعين

Oulad El Aalam

2009-03-03T18:10:00.000-08:00

L'album est en cours d'insertion

Mani Ghribe

2009-03-03T16:47:00.001-08:00

تعد هذه المجموعة المعادل الجمالي والفني لآلام الشعب المغربي وآماله، فيصعب أن تسأل شابا أو مثقفا أو طالبا عن ناس الغيوان فلا يجيبك، فمهمومة، وغير خودوني، ونرجاك أنا، وسبحان الله صيفنا ولاشتوة، وضايعين ضايعين، والهمامي... وغيرها كثير من أغاني ناس الغيوان تتردد على ألسنة فئات متعددة ومتنوعة من أبناء الشعب المغربي، بل أصبحت هذه الأغاني في مرحلة معينة من تاريخ المغرب، ومازالت هي ملاذ هروب واحتماء، من سياط الفقر وقلة ذات اليد، وانعدام الحريات، وإهانة الإنسان... والمثير في مجموعة ناس الغيوان أنها استطاعت أن تكسب نصوصها الغنائية خلودا فنيا مثيرا، أولا من حيث احتماليتها المضمونية، وثانيا من حيث قوة أدائها الموسيقي، فالاحتمالية المضمونية تتجسد في إقبال الناس عليها باختلاف طبائعهم وأيديولوجياتهم وطموحاتهم.

L'Jamra

2009-03-01T07:04:00.000-08:00

ليست فرقة «ناس الغيوان» الغنائية المغربية ابنة هذه الأيام..تبدو صورتها اليوم كما لو أنها لم تكن.. ناس الغيوان فرقة غنائية من زمن آخر لم يعد متوافراً الآن، أو هو قد أصبح بعيداً جداً حتى أن فرصة الإمساك به لم تعد متوافرة أيضاً. من يذكر أغانيها التي تسربت إلينا من أماكن مختلفة لا يفترض إطلاقاً إن الزمن الحالي يمكنه الاعتراف بصورة أعضائها (بوجميع - باكو - علال - عمر)، ليس لأن زمن الستينات من القرن الفائت هو من شهد على ولادة ناس الغيوان، أو الناس البسطاء، بل لأن زمن الألحان الملغومة الذي ميزها وعرَّف بها قد ولَّى تماماً

فضائيات اليوم لا تعترف بهذه النوعية من الألغام. لها ألغامها ولهم ألغامهم وكل ما هو مسكوت عنه أو عليه. ليس الأمر بهذه البساطة طبعاً، فالمنتج الفني الذي قامت عليه صورتهم لا ينتمي إلى منتج اليوم الذي ترسله الفضائيات الغنائية أو الإخبارية

من المؤكد ان نبش أخبار الفرقة سوف يغرقها في تعريفات لا حصر لها، إذ سيحاول البعض إذكاء نار صورتها الأخرى، كما حاول أعضاء جمعية أصدقاء ناس الغيوان الإيحاء بأن النظام قد تنبه لخطورة ألحانها وأغانيها فعمل على محاربتها ومحاربة انتشارها في ربوع المغرب ولم تسلم من أذيته أبداً

ليس الموضوع أيضاً بهاراً من أي نوع. الفرقة لم تعد موجودة وأعضاؤها قضوا تباعاً، وكأن يد القدر كانت تترصدهم في صورهم من قبل أن تصبح جديدة، فظلت على حالها مسكونة بالبعد والأشجان.. والألحان الملغومة وغير الملغومة

ما من أحد في المشرق العربي الذي تعّرف إلى أغاني هذه الفرقة يشكك بالأداء الملهم لها. من المؤكد أنها كانت بالأعراف فرقة خنافس من طراز مغربي آسر، ربما ظهرت لتحاكي البيتلز الذين خسروا صورهم أيضاً في زمن العولمة، ولم يبق منهم إلا أطياف ماضٍ جميل، ربما يذكر به بول ماكارتني حتى وهو يسمع الموسيقى بأصوات كائنات أخرى من الفضاء. ليس الأمر مجرد قدر ملعون، فيقضي أحد أعضاء الفرقة اغتيالاً بطريقة جون لينون نفسه

عمر السيد يذكِّر بصور أعضاء فرقته ويدمع، فيما يقول المخرج الأميركي مارتن سكورسيزي في كتابه «مسَّراتي كصانع سينما» إن موسيقى «ناس الغيوان» هي من ألهمته في فيلم (الإغواء الأخير للمسيح)..حقاً سكورسيزي يضيع من دون الموسيقى – كما يقول – ولكن سؤال الخنافس يبدو مستحيلاً، ليس بسبب غيابهم الأبدي، بل لأن الصورة تغيرت كما لم تتغير من قبل

ناس الغيوان مجرد إحساس بلاالالم و الالهام

Nass El Ghiwane et Mohamed Boudia

2009-02-23T16:35:00.000-08:00

Mohamed Boudia a-t-il contribué à la création de Nass El Ghiwane, comme le laisse penser l’autobiographie de son leader ?

Ce martyr de la cause arabe assassiné le 28 Juin 1973 à Paris par les services secrets israéliens a, en quelque sorte, contribué à la prise de conscience des deux principaux fondateurs du groupe Nass El Ghiwane, en l’occurrence Boudjemaa Ahguir et Larbi Batma, tous deux défunts, sur de nombreuses questions politiques et notamment la lutte des peuples arabes et la question palestinienne.

En effet, dans son autobiographie en deux parties, Errahil (Le Voyageur) et El Alam (La Souffrance)*, parue avant son décès survenu en 1998, Larbi Batma, auquel on doit une grande partie des textes chantés par Nass El Ghiwane, signale qu’en 1969, après un malentendu sur des questions artistiques avec Tayeb Seddiki, alors directeur de Masrah Ennass en tournée en France, fait la connaissance, avec Boudjemaâ, d’un homme qui les marquera.

Il s’agit du martyr Mohamed Boudia qui à cette époque, était directeur d’un petit théâtre à Paris (voir Arts & Lettres du 3 janvier 2008) et en même temps, d’après les mémoires précitées, membre du FPLP (Front Populaire pour la Libération de la Palestine). Selon le co-fondateur de Nass El Ghiwane, « le regretté Boudia nous a aimés passionnément, moi et Boudjemaâ, surtout lorsque nous lui chantions nos morceaux révolutionnaires (…) C’est à cette période de l’histoire de Nass El Ghiwane que l’idée de la création du groupe a commencé à prendre forme et ce, grâce à Mohamed Boudia qui nous présenta une foule d’artistes et de militants de la cause palestinienne. » Tous seront des catalyseurs pour le projet artistique des deux artistes marocains au moment-même où étaient écrites les chansons les plus célèbres du groupe comme Ma Hamouni, Ya Bani el Insane et Siniya.

A cette même époque, Nadia et Rita Bradley, alors étudiantes, iront perpétrer un attentat en Israël pour le compte du FPLP, à la place de Larbi et Boudjemaâ qui avaient été prévus pour cette action. Mohamed Boudia a-t-il changé d’avis en confiant la mission aux deux sœurs Bradley, sachant le talent des deux artistes et voulant peut-être préserver leur futur grand projet artistique de création d’un groupe de chants engagés, bien avant l’apparition des Marcel Khalifa, Cheikh Imam et bien d’autres artistes et poètes arabes ? A-t-il dans ce sens encouragé les deux artistes à rentrer au Maroc pour concrétiser leur projet ? Il est sûr en tout cas qu’en côtoyant Mohamed Boudia, qui était lui-même homme de théâtre et de culture, les deux futurs cofondateurs de Nass El Ghiwane se sont beaucoup enrichis, tant au plan politique qu’artistique. Par la suite, le répertoire de Nass El Ghiwane s’est particulièrement porté sur la cause arabe et, en particulier, palestinienne.

Parmi les chansons relatives à ces thèmes, on peut citer Khir Khoudouni, El Kassem, El Ouma et Intifadha. Ce groupe qui a maintenant plus de quarante ans d’existence et qui poursuit encore sa carrière, comptait aussi parmi ses admirateurs et amis le défunt dramaturge Abdelkader Alloula. Après son assassinat par des terroristes à Oran, Nass El Ghiwane lui a rendu un vibrant hommage dans une chanson intitulée Alloula qui a été un signe fort de solidarité et de soutien de Nass El Ghiwane envers le peuple algérien, alors au cœur de la tragédie des années quatre-vingt-dix. Au même moment, d’autres artistes arabes lui tournaient le dos quand ils viennent aujourd’hui sur les scènes d’Alger saluer ses sacrifices à coups de milliers d’euros. Le groupe Nass El Ghiwane est resté inflexible sur ses principes et continue de donner à la chanson engagée maghrébine et arabe ses plus belles pages d’histoire, comme l’entendaient les défunts Boudjemaâ Ahguir, Larbi Batma et Mohamed Boudia. La rencontre entre ces deux artistes marocains et le personnage algérien est en tout cas une belle illustration de l’existence d’une culture maghrébine.

*Errahil (Le Voyageur) et El Alam (La Souffrance). Larbi Batma. En langue arabe. Ed. Arrabeta (Casablanca) et Toukbal (Rabat).

Par Tarek Billal
du journal El Watan

- Déclaration du Gaâda

2007-10-14T11:05:00.000-07:00

Le groupe Gaâda Diwane de Béchar avec leur dernier album « Ziara » qui signifie « rendre visite » rend un grand hommage au groupe Nass el Ghiwane » et désigne un périple vers la guérison avec la majestueuse chanson « Sobhane allah ».
le rytme de leur chant nous guide vers le Touat, le Gourara (au bord de l’Erg occidental) jusqu’aux Atlas, en passant par les hauts plateaux algériens. Mêlant et tissant tour à tour : des rythmes arabo-bèrbères, des chants mystiques traditionnels, des sonorités africaines, des fresques musicales colorées de blues.

Paroles de Nass El Ghiwane

2007-05-29T10:51:00.000-07:00

الشمس الطالع
گـــــول ليهــــــا الغابـــــــة قـِيلْنِي من الواد ولبحــــــــر فْ الصِّيــــــفْ مْعْفِيـَّــــــــة كِتـْدِيِري ف أيام الصـَّـــــــرْ آيــــــاي يــــــاي يــــــاي يــــــاي و الله الله الله و الله الله الله والله حصــــادة دراســـــــة هــــم النـــاس خماســــــــة خَمَّاســَــــــــة بِالخُبـْـــــزَة طالب معاشه ما لگـــــــــاه عْزْ لْبـُــــوسْ حْيَاتــِــــــــي عــْــزْ لْبَاسْهُمْ الخَنْشَــــــــة عْزْ لْسْكَانْ الشَّامْخـَـــــــاتْ عـْـــزْ سْكَانْهُمْ مَخْشَيْشَـــــة يــا مــن تســـول عليــــــــا بـــاغـــا منـــــك ِريحِيـَّـــــة كِيــفْ حَرْكـَاتْ السَّرْبـَــــــة بْ لْبْغـَالْ وُمْكَاحْلْ الكَحـْلـَــة وَا ارْگــــــــــــــــــابْ آوَا وارگــب الــــلي غـــــــادي عـيــــــط الله تصيـــــب الله گالــت ليكــم كلنــا ليكــــــم گالت ليكم بنت الغيــــــوان لله يـَــا تـْــلْ الـزَّعـْـتـَــــــــرْ واش من والى يتوالـــــــى غير ضربو ولا هربـــــــــو اللي تهرس هـا لكــــرارس اللي بغا الجنة يتدنــــــــــى اللي بغا ولاده يَتْسَوْخـَــــــرْ اللــي تعمــى يبقــى تمــــــا علاش حرگتو لمعيزيـــــــة گـــــرگــــر يــــا لحمــــــام ونوح ف أيام النــــــــــــار كــل قبيلــة شَــادَّا عْتْبـَـار عامــك يــا عــام الجــــوع راه قبيلة وزعوا جربـــوع عامــك يــا ميـــريكـــــــان كان موسم ولى گطـــــران
واه يا ديك الشمس الطالعة إلى شفتي مَامّا حَنـَّـــــــــــا واگول ليها راه وليدك دموعه ضَارْعـَـهْ واه يا ديك الگافلة الغاديــة إلى شفتي مَامَّا حَنـَّــــــــــــا واگول ليها راه وليدك ما قبلاته زاوية ارعاو يا خيل خوتي بسبعة ارعاو النوار وبْـلـْعـْمـَـــــانْ ارعــــاو البَهْمَــــة وعـُـودْ الرِّيحـَـــان وگــــولْ عْلِيـَّــــا گـــــــــولْ الخـــاوا تلــــف الگــــــــول وَاوْ حْيـّْــدْ عليـــه مــا بقـــات نيـــــــة آيـَّـــــايْ يـَـــــايْ يـَـــــايْ يـَـــــايْ ركبــــوا علــــى لكــــــــلام گالــــوا نزيــــدو الگـــــدام الســــــــاعـــــة غيـــــر شويـــــــــــة آيــــــاي يــــــاي يــــــاي يــــــاي گولو لحبابي غير صبــــرو لفــــــراق جابـــو ربـــــــي واو حيــــد عليـــه ما بقــــات نيــــــة آيــــــاي يــــــاي يــــــاي يــــــاي گولو لحـبابــــي رجعــــــوا نديروا گلسة وتكـــــــــــون أصلــــــــــــــــها شَاوْرِيـَّـــــــــــــة آيــــــاي يــــــاي يــــــاي يــــــاي رجعوا جميع ونعرفــــــــوا أصل الدنيا ومنين يكـــــون وُنْغـْنْمــُــــــــــــوا لَمِْزيـَّــــــــــــــــــة آيــــــاي يــــــاي

آش جـــرى لــيــك ؟
شاط الخيرى ضرگتوه ما شفناه تعبنا فيه . . . الواد داه فِينْ وُلِينْ دَّاه ؟ بْحْتْ بالسَّرْ و بُبِهْ غـْنـِيتْ ولا من حد گال آه مليت من العيشة وما عييت والطماع ف الدنيا لا بد مْنْ عْرَاهْ الدنيا مخوضة لعيون . . . صفيناها الدنيا منكدة لعقول . . . ارْوِينَاهْا ولَوْ كَانْ مُوكَة تْرْجْعْ طْبِيبْ حتى الضّـْبْعْ يَرْجَعْ حَجَّامْ واش جرى لـيــك أنـــــت واش جرى لـيــك أنـــــت الناس غادية وتسالـــــي هَمْهَا فْ المــال عـْـبَـــادَة تبدل حالهــــا أَيْ لاَ لـِــي صبرو ما اعطاو إفـــــادة بدا الشــــر يـْـشـَــالـِــي ف الزمـــان شــهــــادة الرشاوي وضغط المـــال دارت ف الـــذات زْنـَــادَة ومن الحيرة لا تســـــــال الدل لــلــذات ف عـْـنـَادَة الروح طلبات لَـفـْصـَـــالْ ف الزمــــــان شــهــــادة بنــادم عــقــلــه خـالــــي صندوق خاوي ف جْبَادَة معذب ف لحياة ومالــــي مْضْـرُوبْ بيدِينْ السَّـــادَة ناكس مظلوم بـحـالــــــي هز بيديــــه الـشـــهــــادة يكفاك يا راجل ب لكبـــال هـديــت روحــي بالعـــادة خليني نشوف لــجــبـــال ف الواد الصافي بعبـــادة اللون لبيض ولـحــــــلال ف الزمــــــان شــهــــادة العـــربــي يـــا العــربــي العربي وُعَلَى مْحَايْــنـُـــهْ وَايْلـِــي شْغْلْكْ فَايْنـُـــهْ وايلـــي حقك فاينــــه وانــــت دمك خاينـــه حتـــــى ولفك لايحـــه

آهَــا فـِيــنْ
إلَى أنَا هـَـايـْــمْ طـــول أيــــامــــــي راه مواجك العالية بدات تـــتــلاوح إلى أنــا شــارب كــاس سقـــامـــي هاني ب لهموم وعــايــش مــعـارك آرا عذابك لا يــهــمــك تـَذْمـَــامـِــي ب رْيُوسْ لْحْزَانْ موالــف نْـتْـنَاطْحْ زمــان الذل صــيـــاد لــلـــرامـــــي جبال التيهان راه عقلي مـــتـــدارك كلام الشيطان رديتيه كــــــلامـــــي كلام الشيطان غـَــطـِّـتِيــهْ بْ إِزَارَكْ غرك جهدك وحرگتي عـــــلامـــــي علام السلام في أرضي يــــتــلاوح بسلاسل الجهل هدمتني ارسامــــي بنسور الظلم راك غرزتي مسمارك عذاب خوتي مْكْحّْلْ ســـحــــابـــــي يكفاك يا بنادم ما درتي لـصـــــلاح يمين وشمال سباب لْـــجـَــــامِــــي أنا الإنسان وما غرضي فْ هْـــلاَك أها فين يمكن نلگى مرادي أها فين يمكن نلگى اللي بغيت أها فين يمكن نلگى ما ناوي أها فين يمكن نلگى نواجه لقساوة

الْــقـَـسـَـمْ
عتقوها أمي فلسطين لا تدوزوها دركوها جنة الخلد لا تفوتــوهـ حبوها كيف الحياة كاملة جعلوها يا جنة مَا نْبَالِي . . . يوم المَلْگى لا بد ِيبَانْ كل قطرة من دمنا تفور ف حق الإنســـــان فيهـا الهـدف تبلغ ثورة يرجع الـشـَّــــــــانْ قسمــــا مــــا يفــــوز صْهَايـْـــنْ كَهـَّــــــانْ ولا مَجُوسْ ولا مَبْيُوعْ فْ كُلْ مْكـَـــانْ يَا حَيْفَا يَا فَا... طول الغربة وطول العدوان يا سبتــة ومليليــة . . . لمدن المسجـونــة

عــلام الـقـبـيـلـة
عـَــلاَّمْ لـقـبـيـلــة خـَــــرَّفْ احْــرَنْ عـَـوْدُهْ وتْـلَــفْ حْـلَـفْ حَـلْـفَـة مـَا يْـخـَلَّــفْ ضَاعت عليه التْبُورِيدَة غـيـر الـبـارح كـان عـَــلاَّمْ فُوقْ عَوْدُهْ شَادْ اللجـَامْ خطوة اللُّورْ وخَطْوَة القدام كَانْ كل شي بالقــاعـدة كَانَتْ السَّرْبَة فْ يده حرير مـا هـي كـِ دْيـَالْ الغِـيـر كـُـلْــهَــا خـِـيــرْ وُخـْمِـيـــرْ سْـنَـاحَـاتـُــه تـَجـْرِيـــدَة واليوم مال علامنا يطيــح حـصـادنــا داه الــريــح هـو الـلـي كـان صـحـيــح وكانـت عـليـه التعميـدة ومــال عـلامـنــا يـغـيـــب وحنا ف زمان صعـيــب وَسَط اللهيب والتشلهيـب وحالـتـنـــا تـمـرمـيـــدة

الانــتــفــاظــة
دومي يا الانتفاظة دومي بحجارك دومي بصغارك دومي ضد جيوش الاحتلال الشهادة بالله غيرك ما يكون مَنْظُومِي ف ليلي ويومي سمايا وغيومي حجرة وطفل بيهم هجومي ضد الاستعمار . . . ف كل انتظار . . . ضد جيوش الاحتلال علامي يرفرف مزوق بلوني مبعد حزوني من الفرح منعوني بين السما والأرض طيري وحومي ضد أصحاب الفيل بحجارة من سجيل أرميهم يا طيور الأبابيل شعب الطفولة . . . عل القدس منغومي هنايا وهمومي دومي دومي يا انتفاضة دومي

عَــلِّــي وُخَــلِّــي
تَـبْـنِــي وُتْـخـَلـِّــي تـمـشــي وتـخـلـــــي عـقـلـك مـْـدْنـِّــــي يـا خـايــب الـهــَالَــة تـبـنـي الـحـيـطـان تـشــرب الـكـيســـان تـسـكـن فْ الفيـلا وغـيـرك فْ نْــوَالَـــة تـحـگـر الـفـقـيـــر وتگول الـتـَّغْـيـِيــــــرْ وُأنــتَ شْـفِـيـفِـيــرْ مَا تْسْوَاشْ نْـعَــالَــة تـْـــزْوَّرْ لـْــــوْرَاقْ وُتْشْهْــدْ بالـنـفـــــاق تــــســــــئ الأداب وتـتـكـلـم ب جهـالـة أصـلــك بـخـيـــــل وشــانــــك نْـعـِـيــــلْ عـَــيْشَـكْ قْــلِـيـــلْ يَا عْصِـيدْ النخـالــــة مــالــك آوا مـالـك آش طرى وجرى لك ظنيتي راسك خالد وانـــت لــلــزوالـــة مــادامـت لْ عـَــادْ ولا ورثــهــا شـَـدَّادْ أخـــرها لــقــبــــر وُحـَـــرّْ السُّــوَّالّــــة

الــجـَـمْــرَة
الله يا الله يا لله مولانــــــــــــــا سيدي يا مولانا تشوف من حال عم الفساد يا الــعــــبــــــاد الناس خوتنا فضحونــــــــــــا ب الجمــــــــر الوگـــــــــاد وسط صدورنا وَشْمُونـَـــــــــا تْلاَوْحـُـــو عـَــلْ النْقَايْــصْ بْ الرْزَزْ فَ عْرُوضْنَا عَبْرُونَا تجاملــو بالفَـلْــسْ الفانـِـي ولات نفوسنــــــا مغبونـــــــة تغناو ب لقهر ولفقايــــص وَضْحَاتْ عْقُولْهُمْ مَجْنُونـَــــة تغناو ب لقهر ولفقايــــص وضحات عقولهم مجنونـــــة قسات گلوبهم يا لخـــــوان كنـــا فْ الراحة نْغْصُونـَــــــا يـا بنادم بحق الضْيَافـَـــــة خـــــــــــــــودونــــــــــــــــــا دْخِيلِي بْ شْرُوطْ الترحاب خوفي عليكم فهمونـــــــــــــا

الله يا مولانا
الله يــــــا مولانـــــا حالي ما يخفاك يا الواحد ربــــي سبحان الحي الباقي سبحانك يا إله جود اعلـــــــــــي بك عمرت السواقي ونحلتي في نواورك مرعيـــــــة ولا تجعاني شاقـــي حرمة ودخيل ليك بالصوفيـــــــة النبي يا جيرانـــــي لو صبت الزاد من غدا نمشي له نشاهد نور عيانــي ونطوف بالكعبة نزورها ونلبــي يــــا زوار النبـــــي لله ديونـــــي نـــــزور معاكـــــــم آمــــولاي محمــــد آداوينا يـــا بو عمامــة خضـــرة الناس زارت محمـــــــــد وانــــا سكـــن لـــي فـــي گلبـــي الله الله الله الناس زارتوا بالمركوب وأنـــا نمشـــي له على رجلـــــي الله الله الله جيــت زايــــــر ومعبــــد ألسيــــــد الرســــــول العربـــــي الله الله الله سال الملايك سال الروح ســـــــال حمـــــــــال العـــــرش الله الله الله ســـال حفاظــة اللــــوح قلبـــــي مولــــــع بالقرشــــــي الله الله الله من لايمني ف هاذ الحالة أنبيــــع لــــه يشــــري منـــــي الله الله الله أنبيع له بيع المحتـــــاج وإلـــــى جـــــــرب يعذرنــــــي

عَــلـُّـولَــة
انْسَا واطْفَالْ شيوخ وشباب صبحت مقتولة ارواح لعباد ب شواقر لغدر مسلولة والدنيا حايرة مذهولة عَلُّولَة هَادْ الدّْبَايْحْ لاشْ وعلاش يا اهل لعقولة عَلُّولَة نَطْلَبْ الرَّحْمَة لِيكْ . . . ولذاك وذاك . . . وكل شهيد نفسه مغبونة علولة فاقدني . . . ونصيح معاك : يا المولى لا هادي غيرك يهدي قلوب معلولة طال لغدر وطال آعَلُّولَة ديما الغيوان مع لقلوب المغبونة

الــمــعــنــى
شكُونْ فْ الدنيا عل حق يدافع ياك الكثير ما فيهم نفع مْطْعُونِينْ فْ الظْهْرْ ومَا ضَحِّينَا بْ لْعْمْرْ ياك أخرها هم لقبر بنادم ف الزنقة دَالَحْ مَا مَرءتَاحْ الخوف ولقهر عليه قاضي ف لعماق الفوضى ومن الفوق يبان لبحر هادي الحق والباطل هنا الشاهد يزور لعمى. . والحاكم ما يدوق المعنى يا بنادم دار الصابون ما شي جفنة الطعام إلى صخون رد اللقمة يكفانا اللي احنا فيه يكفى الجوع وما قاسينا كل شي ديالنا وحنا مواليه اللهم صلي على النبي رســول الله يا محمد شفيع أمته زين آسبحان الدايم لَغْنِي وعاتق لنفاس يَا مْحْضَّرْ لْعْشُوب بعد ما آه غِيرْ عْلِينَا يَا مُولْ الـقُــبـَّـــــــــة دْخِيــــــلْ لِيـــكْ يـَــا رَسـُــــ من كثرة الظلم ظهري تحنــــــــــى طول عُمْرِي وُعِيشْتِي ف المح كثيــر بحالــي مــا شافـــو الهنـــــا عـْـيِــيــتْ نْفْـــرَّزْ شكــــو الربيع حان وقته ما نْبَتْ نــــــــوار لخريــف هــذا عــم كـــل لق طبقة رسات راسها فوگ الطبقـات حطت وفرخت جرادها تما بـــ اللسان ما طلب الغفران والعمر دايزة ساعتـــه عديم الثقة ف الرحمـان والفضايل اللي فاتــــــو علينا غيرو الزمـــــــان بنادم ميت ف حياتـــــه

المَاضِي فَاتْ
يَـــــــايْ يَـــــــايْ يَــــــايْ رَاهْ الدَّنْيَــــــــا تَغْـــــــــــدَرْ الْمَــــــاضِــــي فَـــــــــــاتْ يَا الْشَاغَلْ بِهْ بَالَكْ مَـــــــاتْ وَالْعِيـــــنْ بْكـَــــــــــاتْ عَلْ الْمَاضِي وَالشَّمْعَة اطْفَاتْ اللِّيلَة . . . اللِّيلَة. . . اللِّيلَـة تْمَنِيـتْ لِيـلَة مِـنْ لَيَالِينَــــــا يِهْدِيهَــــــا الْمَاضِـــــي لينا لِيلَة تَنْطَقْ فِيهَا الصُّـــــــوَرْ لِيلَـــة يَرْقُصُ فِيهَــــا القـَـدَرْ وَنُرْسِلَ القَمَرْ حِينْ يظْهْــــرْ لِيَقْتُــــــــــلَ النَّهـَــــــــارْ

الأُمـَّــــــة
أيـــــــام الـظــــــلام قـصـيـرة إلِــَـى بـَـانْ البَــرْقْ يْلاَلـِـي أيـــــــام الـشــــــدة تــــــزول ويجي نور الفرح يلالــــي يـــــــا شـــايـــــل لـــحـــــزان لابد تمشي من الگلب احزانه . . . . ترجع البسمة وحبابك يبانو كلمـــة الغيــــوان الشايخــــة . . . . بْحُورْ وْعْــنْــبْ الـدْوَالـِــي يا الداخل لبحر ب مواجه هايجين ما فاتو هاجو إلى صنعت مركب ما تلقى فيه راحة لازمك فيه تسلم. . . يا الداخل لبحر خود وصية كون فاهم وفيك النية كَانْ عْمْتْ فْ بْحُورْ اخَرِينْ. . . احضي ف هذا لازمك فيه تخمم . . . لو عملت زورق فنية. . . صار ليك صحرا مَعَرِيَّة لو الطير ما دايز منها فات مدى ولا گياك وطية معفية وسراب يلمع معلومة فيه عادة والشوم يشين بالنار يحوم ولعجاجة كا تنزف. . . والرمل مْلاَ سْفَاهَا ف ذاك طلوع المرزم. . . ولبهيم خيم. . . ومنع فيها الراحة لازمك فيه تخمم يا الداخل لبحر بلا ما وَاشْ بَازْ يَرْهْبْ فْ حْمَامَة ؟ وَاشْ دِيبْ وْنْمْرْ فْ قَامَة ؟ لا الديب شاف النمر ركابيه طاحو كَانْ بْغِيتْ تْطْلْعْ للسّْمَا. . . راه جيوش عندي حوامة. . . لازمك فيه تسلم خود وكان حط الفهامة ما يروج كتاب إلا ليه راجو فاهمين والگلب مسلم كَانْ جْبْتْ نَهْرِينْ. . . بْحُْورْ عْلِْيكْ هَاجُو لُوحْهُم ْفِيهْ وُسْلّْمْ واش إلى طاح واد ف بحر . . . يعمر مراحه؟ لازمك فيه تخمم يا الداخل لبحر ما طافو لا گياك لبحر كتافه عاليين من البعد ينشافو عارفين من سالكهم مسامح ف روحه لازمك فيه تخمم لازمك فيه تسلم مـــــا بــــاقــــــي يـعـشــــاق يَا الخُو وْ الحَالَة تْوْرِّيـــكْ ظــــروفـــنـــــا لا تـــطـــــاق هَــاجْــت عـلـيـا وعـلـيـك آش راك تــــعـــــشــــــــاق ف زمــــــان الـــنـــفـــاق مــــــا ســــاخــــي يــا أمـــة بحالـــي اللـي كانوا فيــك قـــتـــلـــنـــي بــالـــولـــفـــة فـراگ نـَـاسَـكْ وُ مْـوَالِيـهْ هــدامــيـــــن الــبـنــيـــــــان بـقـنـابــل تـرمـاو عـليـك قــتـــالــيــــن الـصـبــيـــــان بالــنهجـة يخنقــو فـيـــك يـــــــا أمـــــة الــعــربــــــان الـغـربـان تحــوم عـليـــك اسـتـغـــــلال والـطـغـيــــــان فــي دنـيـــا مــا تـدريـــك مـــــــــــازال الأمـــــــــــــال ف اولادك اللــي تـبـغـيك يــجــيــبــــــو لامـــــــــــــان بـِــــهْ يْـحْـنِّـيـــوْ يْـدِّيــــكْ

أنــــــا دي أنــــــــا
من المحال يا قلبي باش تنساه من المحال أگلبي وانت تهـواه يا أقلبي جيت غريـــــــــــــــب يــا ك أگلبــي مــن بلاد بعي ياك أقلبي هجرت لوطـــــــــان يــا ك أگلبــي و بلادي بعيـدة يــــــــا لِيعـَــــــــــة ْقلبـِــــــــي يــــا بكـــاه ويـــــــا حسرتــــه يــــــــا ليعـــــــــــة قلبـــــــــي يـــــا دموعـــه علـــى غربتــه الريــــح والسحـــاب رْشـَـــاتْ والغيــــــــم ظـَـلـَّـــمْ عْلِيـَّـــــــا ولحبـــــاب گـــــــاع گـَـفـَـــاتْ بقيــت فريد والعمدة عليـــــ يــــــا البصـــــــار الشافيـــــة يـــــا لقلـــــــوب العـــارفــــــ يـــــــا الجبـــــال الواقـــفـــــة يــــا لريــــــــاح العــــاصفــــة هـــــذا جــــيــــــل جــــديـــــد مــــا فيــــــه عْبْــــدْ ولا سِيـــدْ روحـــــي قـــالـــت حالــفــة مــــا تــقــطــــع المــــوالفــــة وأنـــــــا يـــا الحيــط أبكـــــي وأنـــــــــــــــــادي أنــــــــــــــا وأنــــــــا فيــــــن مْوَالِيـــــــكْ وأنـــــا اللـــــي كانــــو فيــــك وأنـــــــا نبــــــــدا لمسيـــــرة وانـــــا مـــــــن شـــور القبلـة وأنـــــــا ولالـــــة خيـــــــــرة وانـــــا وتـــفـــــرح بيـــــــا وأنـَــــــا ِزيــــــــدْ الگِريــــــنْ وانـــــا و مرحبـــــــا بـــيــــــك وأنـــــــا ِزيــــــــدْ الگِريــــــنْ وانـــــا نـْــفـْـــــــرّْشْ الحنبــــل وأنـــــــا واحـْكِــي يَا الگِريــنْ وانـــــا واش جــــــرى لـــيـــك مـــــــــا نخمم ف ضيق الحال رحمـــــة ربـــــي مــــا وســــع الشــــــدة تهــــــزم لـَـــــرْدَالْ أمــــــا الــرجــال مــــا تقطــــع خيــــــــي مـــــــات البــــارح واليـــــوم جــــــات خـــبــــاره خيــــــــي مـــــــات مضيـــوم ناســـــــي اهـــــل ووكــــــــاره لا لا خيــي مازلـــت معـــايـــا ولا أنا مصـْدّْقْ مـَـازلـت حـْـدَايَا گـُلْتْ للخيي اضْرْبْ الحَـيــَّــــة گلت للخيي خيي رَاسْ الحَ

أنــا مــا عــيـيـت
أنـــــــا مــــــــا عـــيــــيـــــــت أخويـــــا ولا شدنـــي الطــمــــع كـــــــــلامـــــهم لـــــكــــــذوب أيــامـــي وهــبـــوب الــريــــــح قـــــــــالــــــــوا وزوقــــــــوا وحلات في حديثهم خرايف كثار حــــــــــرفــــــــــــوا وزوروا وشكـــــــون يجــيـــب لخــبـــار آه مـــــــــــــــــــــــــدى دارو الــلــيــــل يـــا بــابــا الـلــيـــــل سلبـــــوا وحرفـــــــوا لكـــلام يومنــــا رجـعــــــوه مـظــــــلام وزعونـــــا تــــوزاع لغـنـــــام ف صــفــوفــنـــا دارو لــقـســام حالنـــا اللــي كـــان فـرحــــان عــلـــيــــه كـــبــــو لــحــــــزان مرتــــــوه القـــــوم الدجالــــة آه مـــــــــــــــــــــــــدى دارو الــلــيــــل يـــا بــابــا الـلــيـــــل ليلنــــــا اللــي كـــان جليــــــل كـتـفــــــوه بالـسـلاســل ثـق يومنــــا اللــي كـــان طويـــــل قصــــروه قــــــوم الـتــعــطـــال ف عقولنــــــا دارو لخـــــــلال جيلنـــا اللــــي كاـــن فـــرحان رجـــعــــوه يـــــزور الحــالــــة

الــرَّغـَـايَــة
نغمة مهمومة مثل صيف خارف تتمارى الخَلْفْ . . . يَا َويْحِي ضَاعْ وَالرَّغـَايَة رْغـَاتْ البير مسموم يا لگران لا تشربو وغدا القمر يطلع ف وضح النهار انْتُمَا الغـَايْبْ وحجته معاه انتما الخيل وتعرف ركابها انتما الدنيا إلى عواجت. . . تْجِي بْ زُوجْ رْجْلِينْ عْرْجِينْ وُسَايْگـْهَا جْرْبُوعْ واللي گال ذا العصيدة باردة . . . يدير يده فيها ه واواو خليني نبكي ونــــــــو آهْ وَاوَاوْ خليني مُشْكِيلِي مْطرُوحُ وَالعَمَّالَـــة رَاهْ السّْوَايـْــع ْبْدّ الَــــة والعمالة راه الشهـــــادة جوالـــة كيــة اللــي مــا بــاح ب ضــــــره وَايَا الرِّيَاسْ زَادْ حَالِي فْ اللِّيـــلْ وغــــــــاب لـــــــــي الكــــــس وا يا لجروح حالي شمعة ف الليل نــــــــــوارهــــــــا تــــنـــــــوح مَـــــــدَى مَلـْـــزُومْ بْ لْـعْـطـُـــوبْ ودوايـــــا عــــــاد لـــي الهمـــوم شلى حزان الخاوة توشمات بلغدر اللـــي مــا سالــو عـْـلَ البَــرَّانـِـي ف الغـــربـــة مشـــات إيــــامــه شلى حزان الخاوة تْوْشْمَاتْ بْ لْغْدْرْ وا يــا العبــاد كيــة اللــي مـا جال وعـــــــــاش البــــــلا و ســـــد و يا العوام مال يومي ما صفـــات سوايـــــــع ديمـــــــا ظــــــــلام طغاو علية الناس ب لعجــــــــوب وسمــــايــــا عامـــــرة غــيــــوم شلى حزان الخاوة توشمات ب لغدر وايـــا لَهْـــوَالْ وحــــدي والـلـيــل وأمـــــواج العــافـيــة تــمـيــل أكْثـْــــــرْ الظلـــــــم وُلـْـقـْـتـِـيــــلْ مـــا بقــــى لامــــان والسْفْ شلى حزان الخاوة توشمات ب لغدر واتـعــالــي يــاوا نـعـــيــد لــيــــك تعالـي آهيـاوا وآجـي عــزي ما شكانـي حالـي أنـا ولا سـلـــــم غير سلاگ الهُولْ عْرَّاتْ نْيَاهـَـا ما يهمني من فتح شْداَقُهْ وْتْكْلـّــم مسيرتي سلام ف كيانواها غير عدروني إلى أنا بديت نتألــم وعذابي گاد ما گاد أنشـــاه مـا جفاشـي بالـي منـي ولا عـَلـَّمْ في جناني اشجار حر الناها

الــصَّــدْمَــة
همومك ف حياتك صدماتـــــــك وبفعايـــل خوتــــــك هدماتـــــك مصايبــك واحوالـــك ندماتــــك شوف كيف أمواج الدنيا غرقك وُمــَـــا الدنــيــا إلا اســمــيــــة تغطي بها عل الوجوه ظلماتــــك تْعَامِيتِي وتْخْفِيتِي وسط الظـلام بْقِيتـِـي جثـة ف لخــرْمِة ضيعتــي مــن حياتــك عــــوام تهتــــي بيــــن النـــاس عــــوام يِزِّيـــكْ مِــنْ لْكْــــلاَم الـخـَــاِوي يا الغــــادي ف سْـــدُولْ الـلـيـــــــل وما مضوي طريقه ب مشنور اعرف اشحال من واحد عايش دليل لا نعاس جاه، ولا رزقه مصـــــر شق طريقه ما وَاصْلْ فِـــيـــــنْ القــلب المجـــروح لابـــد ينيـن رَدَّدْ لْمْحَايْنْ بصُوت حْزِيـــــــنْ تعالي يَاوَا نْصْفِيوْ لحســـــــاب الخايــــن مِنـَّا يْلْگـَــى لْعـْـبْ نحاسبـو اللـي كـان سبـــــــاب ودار مــن فلـــوس الخـاوا بــاب هذا عـــــل العبــــاد صَــايـْـــــلْ والكـــــــل ليـــــــه خـــــــــدام هـــــذا ف زيـــــــن الــدنــيــــا قــــابــض قــبضــة مــا نـــــادم هـــذا ف حياتــه مــا مْـعْـيّْـــــدْ والخــــــوف عــلـيــه قـــــادم هـــذا بْ لْغـْـــــــلاَلْ مْقـْـيـّْــــــدْ واش أنــتــمـــــــا بنــــــــــــادم الله يــــا ربــــي مــــولانــــــــا لعفو . . . الله يـا ربـــي مولاي

الـسـمـطـة
يَا وَلْفِي رزق شي ف شي والدايم الله فتحة ف گلبي ب دگة صْعِيبَة ولا نحكي على حبابي . . . حالي يا مَگـْوَاه خداتهم الغربة ف صنارة وسْبِيبَة صار البحر جَبَّانّة وُالحُوتْ جاه عْشَاهْ الشط بعيد. . . والبوغاز راه فين راه فين غادي ؟ الدراع عْيَا . . . ولمواج گـْلِيَبة لَهْوَاعَة خَادْ الثمن ودا المجداف معاه المركب يغرق . . . والموت قريب وَاشْ قْبْلْهَا ؟ شهدو احبابي بالله . . . مـــا أنـــا وحـدانـــي مـــا أنـــا بــــرانـــي أنــــــا مـــواطـــــــن والسـمـطـة عـلـيــــا والـجـنـوي مـاضــي يــجـــرح يـــديــــــا الـعـمـارات عـالـيــة لـكـواخ مـردومـيـــن لـمسـابـح دافــقـــــة لـفدادن مـحـروقـيـن الدنيا غادية يا اهلي ب حال الـمسـكـيـــن أرضـــي عــاطــيــة كنوزها مـفـتـوحـيـن لـوحـوش الضاريـة انيابهـــا مَـمْـدُودِيــنْ شـمـسـي ضـاويـــة لبيــوت مـغـموقـيــن بـحـوري عـامــــرة وحـنـــا جـيـعـانـيـــن الدنيا غادية يا اهلي ب حال الـمسـكـيـــن وَالسَّجـَـانَــة حَلُّوا يَا وِينْ بِيبَانْ لســـجـــــان والسجــانــة شعلو قنديل وِيْبَانْ النـُّـــــورَانْ والسجــانــة يخرج الولد من بين لكفـــــــان تهبى لجمار وتزول عليه من صعود النيران وَالظَّلْمَانْة يكفى تعذيب ل هاد العــــــالـــــــم يكفـــى همــاج راه حــنـــا أولاد العـــالــــــم

السَّــايْـــلْ
يا السيال عَلَّه فْ عِيشُه يُذْكَر الفـقـــر نْـكْـبَـة لْ صحابــــه مـَـا يْحْلـَـى دِيــــمَــــا مْــــرَارْ قومـــان فـنــات گالت النــــار قـــــوم ضحـــى ب شبــابـــه ومـــازال لـفـقــــر قــهـــــــار همــــا قـِـلَّــــة وُحْـنـَــا كْثـَــارْ هُمـَــا الـلـِّـي جَابُــو سْبـَابـُــهْ أَمـَـــا عـَــمْــلَــــتْ لْـخـْـيَـــارْ اضُـمَّـــانـِــي أَهْــــلْ لاَمـَــــانْ أنــا ضيــف الله غـيـثـونــــي قـــوات الـبـدعـة ولـكـــــذوب فاضت الرشوة ف جيــــــوب كـثــر الـفـقـــر ف الــــدروب زمـــان لـمـكـــر ولـعـيــــوب كثـــر النكـــــد و لـعـطـــــوب لا مـحـبـــة و لا مـحـبـــــوب الحـــق گـفــــــا مـرهــــــوب لا ما..لانعمة وعاد بنادم مگلوب

الصِِِِّينِِــيّــةََََ َ
فين اللّي يْجْمًُْعُو عْلِيكْ اهَلْ النِيَّة آه يا الصينية . . . دُوكْ اللّي يَونْسُوكْ . . . فِينْ اهْلْ الجُودْ وَالرْضَى . . فَِينْ حْيَاتِي . . . فِينْ حُومْتِي وُاللِّي لِيَّا آْه يَا الصِّينِيَّة . . . وَاعْرْ بْلاَهْ مَا سَاهْلْ حْبْ الكَاسْ آهْ يَا غْيَّاتْ مَا نْسَاكْ الخَاطْرْ وَاعْرْ بْلاَهْ مَا سَاهْلْ عَشْقْ النَّاسْ آه يَا غْيَّاتْ حْرَامْ يِنْسَاكْ الخَاطْرْ وَاعْرْ بْلاَهْ . . . جَايْنِي بْغْرَامُه . . . وَالْعَنْبَر إِلَى يْجِي كُدَّامًُه . . . وُالنْعْنَاعْ . . . وًُالشِّيبَة . . . آهْ يَا الصِّينِيَّة . . . أَيَا نْدَامْتِي وَيَانْدَامْتِي وُمَالْ كَاسِي حْزِين مَا بِين الْكِيسَانْ ؟ أَيَا نْدَامْتِي وَيَانْدَامْتَِي وْمَالْ كَاسِي تَايْهْ تَايْنِينْ زَادْ قُوَّا عْلِيَّا ْلحْزَانْ ؟ مَالْ كَاسِي بَاكِي وَحْدُه مَالْ كَاسِي نَادْبْ حَظـُّه مَالْ كَاسِي يَا وَعْدُه هَذَا نَكْدُه . . . غَابْ سَعْدُه . . . ؟ آْه يَا الصِّينِيَّة . . . أَيَا نْدَامْتِي وْلِيعَة بْرَّادِي فِينْ غَادِي يْتْشْحَّرْ ؟ أَيَا نْدَامْتِي وُحِيرَةْ بْرَادِي جَايْبِينْ جُوجْ مْجَامْرْ مْجْمْرْ عَامَرْ بِالْفَاخْرْ وُمْجْمْرْ بِاللّْظَى الْهَاجْرْ َفَاخْرْ صَارْ رْمَادُه لْقْلْبِي الْمْحْرُوقْ بْ لْبْعَادْ . . . آشْنُه ذَنْبْ الْبْرَّادْ آهْ يَا الصِّينِيَّة . . . أَيَا نْدَامْتِي وُمَالْ سُكْرِي عَاجْزْ يْزُولْ هَادْ لَمْرُورَة ؟ أَيَا نْدَامْتِي وُمَالْ نَعْنَاعِي عَاجْزْ يِطْلْقْ لْخْضُورَة مَالْ كُلّْ حَاجَة مَعْكُورَة . . . ؟ مَالْ دَاتِي هَكْذَا مَهْجُورَة . . . مَنْكُورَة مَقْهُورَة ؟ آهْ يَا الصِّينِيَّة . . . يَاللِّي مَا شْفْتُونِي رَحْمُوا عْلِيَّــــــــــا وَأَنَا رَانِي مْشِيتْ وَالْهَوْلْ دَّانِـــــــي وَاْلدِيَا وُاحْبَابِي مَا اسْخَاوْ بِيَّـــــــــــا بَحْرَ الْغِيوَانْ مَا دْخْلْتُ بَلْعَانـــــــــِي تَانْعْيّْطْ لَْلشِيخِي مَا تْضِِيقْ بِيَّا أَنَا يَا مِيلاَفِي فِينْ نْبْغِي نْجِيكْ وَإِلَى جِيتَكْ عْزِّينِي يِجْعْلْ ذَنْبْ الدَّنْيَا عْلِيكْ انْتَ اللِّي فَارْقْتِيِنِي وَتَانْعَيّْطْ للْشِيخِي مَا تْضِيقْ بِيَّا غَرَضْ الله بُوعْلاَمْ الْجِّيلاَلِي وَأَنَا رَانِي مْشِيتْ وَالْهَوْلْ دَّانِـــــــي وَالْدِيَّا وَاحْبَابِي مَا سْخَاوْ بِيَّ بَحْرَ الْغِيوَانْ مَا دْخْلْتُ بَلْعَانِي فِينْ الْبْنَاتْ تْجِيكْ لَابْسَة وُالْبُوكِيَّة فِينْ لَكْسَابْ تْجِيكْ رَايْحَة وْقْتْ عْشِيَّة وَأَنَا رَانِي مْشِيتْ وَالْهَوْلْ دَّانِـــــــي وَالْدِيَّا وَاحْبَابِي مَا سْخَاوْ بِيَّ بَحْرَ الْغِيوَانْ مَا دْخْلْتُ بَلْعَانِي وَالْدَّنْيَا مَثَّلَتْهَا لْبُوسْ الْعَارْيَة طَاعْ الزِّينْ لْحَادَّة وُخِّيتْهَا وَرْدِيَّة وَأَنَا رَانِي مْشِيتْ وَالْهَوْلْ دَّانِـــــــي وَالْدِيَّا وَاحْبَابِي مَا سْخَــــــــــا بَحْرَ الْغِيوَانْ مَا دْخْلْتُ بَلْعَانِي وَالْدِيَّا نَتْرْجَّاكُمْ لاَ تْلُومُونِي فَ الْكِيَّة وَالْدِيَّا نَتَرَجَّاكُمْ لاَ تْلُومُونِي فَ اْلبَلْيَة بْلِيتْنِي أَنَا . . . كِيْتِي أَنَا . . . أنْكَبَْتِي أَنَا بَكَّاتْ عَدْيَانِي وَالْدِيَّا وَاحْبَابِي مَا سْخَاوْ بِيَّـــــــــــا بَحْرَ الْغِيوَانْ مَا دْخْلعَاني وَأَنَا رَانِي مْشِيتْ وَالْهَوْلْ دَّانِـــــــي وَالْدِيَّا وَاحْبَابِي مَا سْخَاوْ بـــا بَحْرَ الْغِيوَانْ مَا دْخْلْتُ بَلْعَانِي

بـَـاسْــمْــكْ
باسمك باش بديت يا رافع السمـا يا عالم لعلى تَشْهَرْنِي ف الگـول لا تجعلني من اتباعه النمامــــــة الكذابة مخسرين كلام أهل الگول راني طايع للشيوخ والعلمـــــــاء أصحـاب الـنـبـي بـِهُـمْ نْــصُــــولْ باسمك يا سيدي ضــــوات كل نجمة ف سْمـَــــاهـَـــــــا باسمك يا حـبـيـبـي جـــات النسمـــة ف شْــــــدَاهـَــــــا ف هاد الزمان يا حبيبـــي جفت العيون من مــــاهــــا قـــــوات الــبــدعـــــــــات وكــثـــر مــــن بــغـــاهــــا عــلــيــك الــصــيــحــــات تــكــثــر ف كــل الـوقــات سيوف الشدة ف لرقــــاب دارت خـــــــــطــــــاهـــــــا وتلاح الضيم ف الزناقــي قــــــــــوات الـضــــربـــات الروح يا المولى بَ جْلاَلَة دارت غـــــــــطــــــاهـــــــا دارت غـْـــــطـَـــاهــَــــــا ساعــــة الفنـــــا وصــــلات تخلطات الشياه بلا نظام والديب رعاها كثرات الهموم يا المولى والعين بكــات الهم سيطر عل ليام وجاب خلاهـــــــــا الرشوة ولفساد ف الدنيا جات المحنات الشر والتزوير . . . لحرام والقتل بَّاهـَا عمات لقلوب يا المولى مشات الحيـــاة لطفك قريب يا سيدي اهدي من عماها ترجع البشرى يا المولى لدوك الخيات

شـوفـوا لـعـجـب
كلمنا يا شيخ لكلام كلمنا قول لينا مال لكلام خسرت معانيه وكلمنا يا شيخ لكلام كلمنا قول لينا مال الحق كفات مواليه وكلمنا يا شيخ لكلام كلمنا قول لينا مال المنكر الزور حاميه وكلمنا يا شيخ لكلام كلمنا قول لينا مال لكلام فسدت معانيه شوفو شوفو لعجب ما بقينا عرب السبع ولى خرتيت تحت جناح نسر لبد مسلف منه منقار ولذرة محمد ما نجد حنا اضيع من الأيتام واصغر من النملة . . . واضعف من لرنب ملي تدركها لقدار بمخالب مازلة لحراش قدامها تصغار الشوك تظنه ازهار وعل السدرة ترمي العار راني ف حماك يا الحق الغالب لا توقف ساعتي بين يدين اشرار هكذا سيداتي سادتي حالنا غادي ويقصار حالنا حال لرنب شوفو شوفو لعجب . . ما يبقا عرب ناس شايخة وناس دايخة وناس تحت لحيوط الخايخة شــــوفــــــو لــــعـــجـــــب مـــــا بــقــيــنـــــا عـــــرب احـنــــا حــيـــوط قــصــــار جـــــمـــاعـــــة فــــي دوار فـــاق الكهــف واصحابــــه ولا جــــبـــنـــــا اخـــبـــــار شــــوفــــــو لــــعـــجـــــب جـــــمـــاعـــــة فــــي دوار لحصــاد والـدراس فــيــنــا لــعـصــا ولـبكا عـلــيــنـــا هـا اللـي شـاد مـن لقـــرون فـيـنــــا وفـيـنــــا يـحـلـــب شــــوفــــــو لــــعـــجـــــب مـــــا بــقــيــنـــــا عـــــرب احــنــــا حـيــوط قــصـــــار جـــــمـــــاعــــة فــــي دوار فــاق الـكـهــف وصـحـابـه ولا جــــبـــنـــــا اخـــبـــــا شــــوفــــــو لــــعـــجـــــب مـــــا بــقــيــنـــــا عـــــرب مــــــا انــتــــــم كـــفـــــــار ولا مـجــوس تـعـبـدو النـار مــــــا انـتـــــــم مـسـيـــــح ولا مـسـلـمـيـن منكم لخبـار ما خلصتو لسيرة زين لبها ســــــيـــــــد لـــــبـــــــرار شــــوفــــــو لــــعـــجـــــب مـــــا بــقــيــنـــــا عـــــرب

الضَّرْ الوَاعَـرْ
يِبْـكِـيـكْ الخاطر يـا الـمــاضـــــي بْ عْسُولْ وازْهَار ويْدْحِيكْ الخاطر يا الضر الواعــر وشـطـون لَكْـــدَارْ والجفن الساهر والحزن الوافـــر وحـمـول لـقــــدار السيف الناحــر ف الصدر الزاهر المَضِّي المَنْشـَــارْ تحالفات لــقدار بالـفَـعْـلْ الـكـَافـَرْ ودموع لَشْـفَــــارْ وْلاَزَلْتْ صَابَــرْ عسى لمضافــــر توصلني لَلَّعْمـَــارْ نترجى الغافــر يفاجي الخـاطــر وتــزول لـُـوْعـَـارْ وُعِيشْ لَمْغَامْرْ بـدون الـقــــادر مَا لِـيـهْ تَـنْـصَــارْ

ضــايــعــيــن
اهْلْ الحَالْ يَا اهْلْ الحـَــــالْ امتـــــى يصفـــــا الحـــــال تزُولْ لْغْيُومْ عْلَ العـُـرْبـَـانْ وتــتــفــاجــــى الأهـــــوال يا سامعني. . زيد اسمعنـي وافــهــم شــــان ويــقــيــن رَقْصَتْ فَ العُروبَة أمْوَاتْ وكــــثــــرو الــــطــــغـــات يَا مِيلاَفـِــي و يَا مِيلاَفـِـــي ا نـت وحـدك يــا مِيــلاَفـِـي عارف قصدي ومانقـــول والحق منك ساطع أنــــــوار أَسَّالْكِينْ الهُول وُسَاطْعَة أنواره ما جرى فوق صدر الحق من مناكب ما اخْفَاتْ الدْوَايَا عْلَ لَقْلاَمْ وما تحفر بظفر الجاي مرهوب ف بلاد العربان يِنُوحْ البُومْ من گال حالنا يتدنى من السلام يروم الولف الزين يا هلي . . . وُنْعْمْلُو مْشَاهْبْ . . يْضِْوي علينا كاملين من گال أنا راني مشيت خيوط معروجة وكاتلين وانا نتلاكع لا نصيب يا عربان ها الگلب نفتحو ونغرسو أشجار تَنْبَتْ حُرِّيَتْنَا كاملين . . . ضايعين يا حبابي ضايعين ضايعين يا لعرب ضايعين

دكــــــة
ضَـــاعــَــــتْ لـِــــي دَكـَّـــة مـنـيّْـلَـــــــة يَا رَعْيَان الخيل من لقاها تعطيه بْشَارَة مْـقْـيُـومـَـــة بـالـسـلـــك والـذهــــــــب مَنْ عَنْدُهْ الروم جَابْهَا قَايِدْ مَنْ هـُـوَّارَة دَرْتْ جْــنـَـانـِـي يـَـــامـَــا قـَلـْــتْ نْـخـْــرّْفْ فـِـيـــــهْ مَا تْلَى حَدْ يِسْكَنْ مْعــَايَــا بنيتو بالطوب ولـحـجــــر دْرْتْ الغـَــلـَّـــة فـِـــيـــــهْ جْبْتْ لِيهْ سْوَاقِي جَـرَّايـَـا سرحت فيه الخيل والابـل والحــمــــار مــــعــــــــاه حطمت سوره بعد بنايــا طالــــب مـــول الـجـــود لاتسخرشـــي غلــة فـيــه كل يوم نزيده ب دعــايــا الطفـل غـدار صـاحـبــــه يــــــاخــــــد فــــــيـــــــه ويجعله بين الناس شفايا

الدَّمْ السَّايْلْ
يا الدم السايل يا الورد الذابل يا أم البلدان . . . يا افريقيا واش هاد الحالة نارك شعالة يا شمس الأمل . . . يا افريقيا حتى من طيرك هربان حتى من لَيْثـُكِ خَوْفَانْ ضاع منك لامان . . . يا افريقيا فيك الغرب ينهب في خيرك يحطب في أولادك يهرب ب الجوع ولحزان . . . يا افريقيا الجوع ولحزان ليام تنادي . . . يا افرييقا المرض ولعذاب ف عيون الصبيان . . . يا افريقيا يا وردة ذبالة . . . يا شمس . . . . يا واد . . . يا الدم السايل يا الورد الذابل يا أم البلدان . .

يا افريقيا

دَلاَّلْ
أنا كيف نسير . . . في ليلي نغني نتفكر الخير واللي كرمني يبانو احبابي بين عينيا من نعمة لنعمة . . . نعيش ونغني ونجمع هبالي بين عينيا نرمي لحزان . . . نطفي لهيب الجرحة . . . نهيم ف واد الفرحة ونغني باش تنفعني لهموم ؟ باش تفيدني دموع من عين سخية ذي الدنيا زايلة يا صاح بلاش تسولني . . . يكفي اللي فيا راسي مرفوع و غادي گلبي عامر بالولف حامل همي داخل صدري اللي عرفت عراه ما يهمني كساه ذا السوق حامي . . . والدلال رامي . . . والشاري اعمى . . . ولا حبيب إلى حبيب ف الشدة أنا كيف نسير في ليلي نغني جيبو لي حالي ما نموتــــشـــاي جيبو لي حالي ونروح لـللا شغلو لي بالي ما سـخـيـتـشــاي شغلتو لي بالي عمروحـى شوفو من حالي شربتوه لـمـرار واش اجرى لي خنتو لي لجوار كيف طرى لي وما نگولـشــــاي واد هبـالـي امـديـع الـحـمـلــــــة فضلكم باين يا صحاب الخسران فضلكم باين يلخسران فعلكم خاين آيا حزب الشن شـرگ الـذات وثـمـور الـنـخـلــة اعميتو لي عيني وما نموتشاي گـلـبـي صـابـر يـعـرف لـــة حرگتو فداني وما نطـفـيـشـــاي بقيت نعاني ف دخانعـلــة زمانكم حامي آيا گنس الرهبـان زمانكم حامي موفي ف الـغـفـلـة كثرتو رشاوي آيا قوم الطغيـان بنيتو الخاوي ف زمان افلـة قتلتو صبياني وما ندفـنـشــــاي قتلتو صبياند العـملة جوعتو شياهي وما نـبـيـعـشاي ديبكـم حاضـي وخـوتـو شــى

السَّـلاَمَـــــــة
السَّلاَمـَــــــة السلامـــــــة السلامـــــــة السلامــــــة هاد بنادم ولى مقهـــــــور بانـــــت فيـــه العلامـــــة حتى شُوفـُه وُلىَّ مقـهــور عايمــة عليــه غمامــــــة كلامــه ولــى محـصــــور حتـــــى ل يــوم القيامـــة دِيمَـــا رَاحْلْ يَا مْـضـْــرُور سارح ف كلام النَّظَامَــــة ملي عييتي لقيتي ســــور مبنــي ب حجر الظلامـــة ها أنت واگف ومحگـــور حــــادر راســــك نعــامـة ومصيـر بنـادم ك لغـروب غادي ف ظلامه يتهامــى الهـم وكثــرت الحــــروب قـَـلـُّـــو اليُـــومْ الفهامـــة حْرُوزَة..وُبْخُورْ..وُسْبُوبْ قتيــــل الخيــــر والفهامة ولى الفساد والشــــــرور شبابنا عايش ف دوامـــة الْبـُـوْ يْسْبْــقْ يْرْجّْعـُــــوه والــولد حـْـــدَرْ القــامــــة أنت عالم كلك ضــــــرور امتــــى تبـــــان الســلامة انتما بعدا آهياوآه مالــي لاَلَّة عار الله عليكم الغَادْيـَــاتْ شحــــــــال صبـرتـــــــو طالب ضيف الله الغاديــات الــــــــرواح صَـــــــدَّ اتْ لــعــقـيـــــــل مـــــــــــــات شحــــــــــال تَمَــرَّتـُـــــو ف ربـيـعـكــوم خَـرْفْـتـُـــوه ف أيــــــــام الظــــــــلام كــــــــثـــــــر الـــــمــــــلام جيــــــت عــاد مشيتــــو مـــــا لــكــــم گــفــيــتــــــو بكانـــــــــي لحكــــــــــام ف هــــــــــاد العــــــالــــــم مــــــا لكـــــم تلفتــــــو عـــيــبــكــم ضــرگــتـــــوه آش قضـــى الخصــــــام آيـــــــــــــــا لـــــعـــــــــوام انتما بعدا آهياوآه مالـي لالة عيب الله عليكم الغاديـــات

فــيــن غــادي بــيــا
يا من هو بَازْ فْ لَقفازْ يا من هو فروج عل الكَنْدْرَة ونشر جناحه يا من هو تِلِّيسْ اعطى ظهرو لَتَّغـْـرَازْ عمرني ما ريت لغزال تمشي بَلْمْهْمَازْ وفراخ الخيل عَادُوا سْرَاحُوا عمرني ما ريت النخلة تعطي حب الْغـَازْ بعد الثمر وُتَبْلاَحُهْ يا من هو ديب فْ لْغـْيَابْ كْثَرْ صْيَاحُه أليام أليام يَا بَتِّي مَالْكْ عُوْجَا واش من سباب عْرْجْتِي لِي بِهْ تَارَة تسقني حليب . . . تَارَة تسقني حَدْجَة كِي مُولَى هِيهْ صَدَّقْ حتى عيا وگالوا راها فيه تبقى فيه أنا گاع بنادم نبغيه . . . وظانه مثله يبغيني كيف نبغي نگول عليه . . . اللي فَ خْلاَگِي مَا يْخْلِّينِي فين غادي بياخويــــا فين غايدي بيـــــــــــا دقة تابعة دقــــــــــــة شكون يحد البــــــاس لا تلومونا ف الغربـة يا هـــــــاد النــــــاس لا تلومونا ف الغربـة وُليعـــــــة الغربــــــة لا تكذبوا عَلْ الرُّومِيَّة مــــا هـــي نـَشـْبَـــــة أنا ما نسيت البنديـــر أنا ما نسيت القصبــة أنا ما نسيت الموسـم والخيل سربة سربــة أنا ما نسيت الگــُــورْ ولا مجمع الطلبـــــــة أنا ما نسيت دواري يــا بــلاد القصبــــــة أنا ما نسيت لعشيـرة ولا گمـــــح الرحبـــة أنا ما نسيت حياتـــي يــــا نـــاس المحبـــة أنا ما نسيت ناســــي خَايْتْ هَدِي نَكْبَــــــــة ما هْمْنِي وْلاَ رَشَّانـِي غير فراق الصحبــــة ما همني ولا رشانـي لا مــــــا للتربـــــــة ما همني ولا رشانـي لا صابـــة لا غـُمْـــرَة ما همني ولا رشانـي شمسنا ضَوْهَا جمـرة ما همني ولا رشانـي لا نجوم لا گمــــــــرة ما همني ولا رشانـي وَيَا لِيعْةْ القـُــــــــدْرَة ما همني ولا رشانـي فيـــن غـــادي بيــــا بين قـَلبِي الوَگـــَــــاد بين حيرة وُ عـْنـَـــادْ بين قرب ولبعــــــــاد يــــا كيـــة لَخـْـــلاَگ بين نار و لرمــــــــاد واالكيــــة وُلْـفـْنـَـاگ وتنكاد الضميــــــــــر ضْمِيــــِري بَالْوَلْفـَــة وعذاب الولفــــــــــة خَايْـــةْ هَـــذِي تَـلْفـَـة فين غادي بيا خويــا فيــــن غــَـادِي بـِيـَّــا

فْ رْحَابْ مْعَالِيكْ
لا إلــــــــــــــه إلا الله يـــا الـنـبــي رســـــــول الله الذنب خداني يا بـابــا الـذنــب خـدانـي يـا سـيــدي الذنب خداني يا بـابــا خـــــــاد عــــقــــلــــي وداه بغيت نمشي دابـــــــا نـشـوف مـقـامـه ســيــــدي ونسلم يــا بـــــابـــــا عـلـى الـمَـحْـرَابْ وُنْــــــرَاه بين الصفا والمــروة نـمـشـي ونـجـي يـا سـيـدي في اجبل عـــرفــــــة تــمــا غــرضـي نــلــقـــــاه لا إلـــــــــــــه إلا الله هـو الـشـفـيـع حـــبــــه الله مول الشان ولعلامـة جات لحمامة باضت احــداه بورقية قلبي بغــــاه جـاتـه الـعَـنْكَـــبْ بـإذن الله

غير خودوني
يا ذا الرِّيْم منها مَوْلـُـوعْ مَرْحَبْتِي به إلى جَانِـــــي ولا زلت منها ملســــوع ولو عل لَحْبَل مَشَّانـِــــي أدَنْ أدَنْ أدَنْ غيرْ خُودُونِي . . . لله غير خودونـــــــي روحي نْهِيبْ لَفـْدَاكم غير خدونـــــــــي مَعْدُوم وُلـْفـِــي . . . لله دلونــــــــــــي ما صابر عل اللي مشاو . . . أنا ما صابر صفايح ف يدين حداد أنا ما صابـــــــــــر قلبي جا بين يدين حــداد حداد ما يْحنْ ما يشفق عليه ينزل ضربة عل الضربة وإلى برد زاد النار عليــــــه سيل سيل يا الدم المغدور تراب الأرض محال ينســـــاك وحوش الغابة ترهبات منـــك السم ف الصحاري جافل منك دم المغدور ما نْسْلّمْ فيــــــــه حق الظلوم أنا مـــا نــــدوزه يا طاعني من خلفي . . . موت وحدة هي غير خودوني . . . لله غير خودونــــــي الله بـــابـــا جاونـــــــي علاش أنا ضْحْيّة للصمــت واش جرى ليه جاوبني مال سفبنتك ما وصلــــــت بابا شكون كَدَّرْ صْفـَـاكْ بابا مول السيف المسلوب بابا فين جحا والغــــول بابا عـْيـَّــانــــا لَحْجــِـــــي بابا يسير منين يجــــي بابا وُحـَـــــجْ المقــــــدس بابا مشتاق نشوفــــــه بابا نـــــداه ف الكبـــــادي بابا ونوره ساطـــــع الله بـــــابــــا جاوبنـــــــي حمودة وابابا حمـودة والله بابا حمــــــــودة هَدِيكْ خَايْتِي وُخِّيْتـِــي وُهَدِيكْ خَايْتِي مظلومـــــة هديك رسامي مهجورة وهديك خيمتي مهدومـــة لله يا هلي اهل الحــال الشدة تزول ولا محــــــال هديك أرضي وبــلادي وباش من حق تبـــــعادي هيــــة والهمـــاميـــة ميموني ما يموت المحبة ما تموت الخير ما يموت العدل ما يموت السلام ما يموت والله والله وابابا

حَــــدِّ يَــــة
يَا خَيِّي وُمَا تْلاَ حْدْ يْسَالْ فْ حْدْ كُلْهَا مْحْرَاثُهْ غَاسْ يَا خْيِّي لَحْمَامْ اللِّي مْوَالْفُه طَارْ وُعَلاَّ وِينْ عَلاَّ لَرْسَامْ زَهْوْ الدَّنْيَا الكَأسْ وْرْفِيدْ القْرْطَاسْ ُورْكُوبْ اْلخِيلْ وُْلَغْوَانِي قَلْ شِيَّة وُصْحَابِي مَا تْلاَتْ وُالوَقْتْ حْمَاتْ الْمَوْلَى جُودْ عْلِيَّا وُهَادْ الزْمَانْ يِبْلِي بِهْ مَنْ قَـالْ زِينْ يْعْطِي شْقَاهْ للقَوْمْ المَعْمِيَّة بَكْرَا لِيَّامْ مْشَاتْ شُوْر اوْلاَدْ غْفِيْر سْقْصِيهَا أ َصَاحْبِي وْسَوَّلْ يَا مَحْبُوبْ خَاطـْرِي إِلَى بْغِيتْ الاَّمَة عُودْ اصْبْرْ لَكْلاَمْ اللِّي بْلاَ مْزِيَّة يْبْقـَى فْ الخَاطْرْ أُمُّكَ شَاحَّة وُشِحِّيحَة وُلاَ تْلِيَّنْهَا طِيَبة آحَدِيَّة قَوَْلَكْ مَا زَالْ مَا وْفََـَى مَا بَدَّلْتِينِي بْفْقَارِيشْ تْلْبْسْ البِيسْ تْعْجَبْ لَنْظـَارَة آحَدِيَّة قَوَْلَكْ مَا زَالْ مَا وْفـَى بَدَّلْتِينِي بَدْوِيرَة مْخَرْبْقَة وُالدُّوَاحْ يْنُوحْ وَالزَّبَّالْ وَالْحَمَّارَة آحَدِيَّة قَوَْلَكْ مَا زَالْ مَا وْفـَى غَرِّيتِينِي بْلَكْذُوبْ وَالزَّوَاقْ يِطِيرْ عَصَّدْتْ غْدَايَئا آحَدِيَّة قَوَْلَكْ مَا زَالْ مَا وْفـَى

هـَـاجـَـتْ لَــحْــزَانْ
يــا عــالــم كــثــرات لــحـــزان يــا عــالــم عــلــة ف لوطــان يــا عــالــم مـصــيــر الإنســان يــا عــالــم نَـكْــبَــة وُمـْـحـَــانْ لنفوس هايمة وُلَجْثَاثْ رْمَايـَــــة يا عالم مـــــال عبادك سايبة جيوش هايمة والصبيان ضْحَايَا يا عالم مــــــال عبادك سايبة لَحْرُوبْ قَايْمَة ولبنات سْبــَــايــَـا يا عالم مـــــال عبادك سايبة لا غيث أنا لا حد سمع لـغـــايـــا وبكيت أنا وناح السلم معــايـا يــا عــالــم كــثــراث لــحــزان يــا عــالــم هـاجـــت لــحــزان

حـَـنْ وَ اشْــفْــــقْ
كِيفْ يواسي اللي فرق وبقى بلا عقل ف لرسام فريد أنا كيف جفاني حبيب قلبي ما خلاغير صورته وُنْعُوتـُهْ وُخْيَالُهْ من لا عمري نظرت زين . . . ف لبدور بحاله ارفق يَا مَالْكْ ب عبــــــــدك واعطف يا صابغ النْيَامْ يا بَدْرْ النْبَا مَنْ لُغــْـتـَــــــام يهديك اللهيت ما كفـــــــى أنت الموصوف ب لمحاسن وأنا الملسوع بالغـــرام وعييت ملازم السقـــــــــام أمَّا بَرَّدْتْ من جمار فْ قلبي محفـــــى نبات نساهر ليــــــالــــــــي ودموعي حايفة سجــام نبكي ونوح ف الظــــــــلام على محبوب خاطري من جار عفـا امتى يا مالك نشاهـــــــــــد خدك يضوي عل الرسام ما بين مْحَافْلْ الرَّيــَــــــــامْ ونگول بحاين جْفَا رغبوا تاج لملاح فيـَّــــــــا تحييني غير بالســـــلام وتراعي صلة لكـــــــــــرام لاخير في من جفا حبيبد و غدر الموالفة فْ هْوَاكْ أَمَالْكِي فْـنِيـــــــتْ لا حالة كيف حالتــــــي ف طريق هواك ما عييـــت حتى تقضى حاجتــــــي وإلى أنا نلت ما نويــــــــت منك يا روح راحتــــــي نفرح ونگول : ما مشــــــا تمجادي ف لبها حـــرام يا من لا ساغ لي مـــــــرام سمع قول لحسود فيا وتَكَدَّرْ بَعـَـــــا هدي مدة بلا حســـــــــــاب وانا كامي علايلـــــــــي كانتمنى ساعة الصـــــواب تقضى فيها مسايلـــــي كانطلب عاتق الرقـــــــــاب يجمع بيا غزيلـــــــــــي محبوبي راشگ لهــــــداب ناير لخدود قاتلــــــــــي أما دوزت من وقـــــــــــات كنت مغْطـِّي بثوبهـــــــا تسوى الياقوت والثـْقـَـــاتْ والسعد سگام منهـــــــا والكاس مدامعه جــــــرات على الشمعة وْضْيَّهـَــــا ما تسمع غير كب هــــــات والخمرة باح سرهــــــا صدقوا من جربوا وگالــوا مادامت للزهو إيــــــــام لو كان تدوم لَـلُّـقـُـــــــــدَّام لَو كان الشمس ف سماها تبقفَة حن واشفق واعطف برضاك يا المزيان لا سماحه ميعاد الله يا الهاجـــــــــــــــر ياللي قلبه بعد زْيَانْ عَاوْدْ شْيــَــــــــــانْ يا للي عدْتِي مِنْ شُورِي حْذِيرْ نَافـْــــــرْ ياك ما حَالُو ما بـِينَاتْنـَا العديـــــــــــــان ياك ما عْوّلتِي مَنْ جَنْبِي تسافـــــــــــــر ياك ما جنيتي شوفة من نْجَالْ مْعـْيـَــان زْلّْعـْك تْزْلِيعَه لْعْدُو بْ قلب كَافـَــــــــــــرْ نزلت ساحر بحرك زعما نعود رُؤْيـَــانْ مشارعك ندريها ونعود بك ظَافـَـــــــــرْ حسنت بك النية وقريت فيك لاَمـَــــــانْ حين كَنْتِي تَاتِينِي فْ كُل يوم زايــــــــــر إلى حضرتي تحضر ليا معاك لدهــــان وإلى تغيب نَذْهْلْ ويغيب لي الخاطــــــر آباش نطفي نيرانك من صميم لكنــــان وباش يبرد قلبي من حرها الزافـــــــــر إلى هداك عليا الرَّحْمَانْ يَا المزيــــــان رد سيف صدودك لجواه يا القاهـــــــــر محبتك يشهد لي بها الإنس والجــــان ما بقى ما نَكْتْمْ بحب بالسَّرَايـِــــــــــــــر

هـَــوْلـُــونِــي
يـَــا لُطْــــفْ الله الخـَـــــــافِــــــــــي الْطـُفْ بِنَا فِي مَلـَقـْــــــــدَارْ يَـــا نِعْــــــــمَ الحَيْ الكَـــــــا فِـــــــــــي اكـْفِينَا شَر الوَقــَــــــار يَـــا مـُــــــولْ الفَضْل الــــــوَافِـــــــــي فـَضْلـَك مَا يِـنْتتْحَدُّهـــارْ عَجَّـــــــلْ بَ دْوَاكْ الشـَــــافِــــــــــي وُارْحَم ضَعْفَ الآمة الغَاوزَانْ قَـــــــادَرْ تَبْـلِــــــــي وُتْعـَــــافـِـــــــــي تَرْخَفْ الشَّدة ب العخْيـَـرْ لُـــوْلاَ ضُعْــــفَ الإِيمـَـــانْ مــَـــا يْجُـــورْ الزْمـَـــــانْ وِيْــوَلِّيــــــــوْ الطُّغْيـَـــــانْ بْ لَقَْهـَـــــرْ جَايْرِيـــــــنْ وَالْمَسْكِـــــينْ الْهَيْمَــــــانْ فْ الشّقـَـــا وُلْمْحَــــــــانْ يِتْمَنَّـــى الْمُــــوتْ عْيَـــانْ مـَـا وْجْدْهـَـــــا فْ حِيـــنْ مَنْ هُمْ الْوَقْتْ مْفَافـِـــــــي تَاهْ فْ تْلُوفْ لفْيَانِــــــــي تَــارَة يْعْتْــرْ تَارَة يْطِيــــحْ بـِـيـــــــنْ لُوعـَــــــــــــارْ بَحْنَـــــــا بَِالْمُحْرِمَــــــاتْ وُلَمْعَاصِـــــي قْـــــــــوَاتْ وُعْقُولْ النَّاسْ طْغـَـــــــاتْ غَافـْـلَـــة عْـــــلْ الْمُـــوتْ وُالعَلاَمـَـــــاتْ نْبَــــــــــاتْ لَلْــــوَرَى مَـــا خْفـَـــــاتْ وُقـْــــــــوَاتْ الظّلُمَــــــاتْ لَمْكَــــــرْ وُلَبْهُـــــــــــوتْ قـُـومَانْ صَمَّتْ وُعْمَـــــاتْ غَرَّتْهُـــمْ الْحَيَــــــــــــــاةْ تَبْعُوا حُبّْ الشَّهْـــــــــوَاتْ فـُوقْ سْحْتْ السْحُـــــوتْ يَا لُطْفْ الله الْخَافِــــــــــي

احـنـا ولاد الـعـالـم
احـنـا ولاد الـعـالـم جايـبـيـن الســــــلام من أرض الســـلام باراكا من لحـروب جفو دموع الصبيان نهديكم بـاقة ورود شعارنــا بالســـــلام من أرض الســـلام خليونا من الكذوب خليو الحق يـبـــــان بلغونا للمقصـــــود شعارنــا بالســــلام من أرض الســـلام المحبة بالســــــلام ف تاريــخ العـــالــم طلقونا من لحبـــال شعارنـــا بالســــلام من أرض الســـلام

حوض النعناع
القـلـب مسول عـلـيــك أيَــا رَّايْــحْ بْــــلاَ وْدَاعْ مخلـي اهـلـك ومالـيـك تطرح سـؤال وُشـًَّــاعْ لفيـن يا غـادي قصـدك طريــق كـلــه غــــداع ظـــلام حـايــط بـيــــك و النـور كـلـه ســبــاع خلـيـك معـانـا خـلـيــك يـا حـوض النعـنـــــاع كلنا محتـاجـيـن لـيـــك ف قلبنا حـبـك صـراع محال نعيشو بلا بـيــك محال حـبــك يـتـبـــاع ارجـع نـغـمــو فـيــــك ريح الراحة و تـســاع أنت إيـمـانـا ف الحـب أوراقنا مسقية بعينيك أنت بـيـتـنا ف القلـــب ساكنو يغـيـر عـلـيـــك يا حب ظريف ومؤدب لا سومة لينا بلا بيــك شكون يفرشنا بالقـرب شكون غيرنا يغطيــك يـا رايـح والـليــل راح والما عل الوطان راح كــون طـايــر صـــداح بالأمـــل لـكــل ربـــاع الغربة شـانـهـا طـــاح خليك يا حوض النعناع

جُـــودِي بــْرْضَـــاكْ
قـُـولـُـوا لْ يَــامْنَــة تَاتِـي لِي تْفْجِـــي هْمـُــومْ قْلْبـِي نْبْـــرَا قـُـولـُـوا ل يَــامْنـَـة تَاتـِي لِـي نَغْنَــمْ فْ لَمْحَاسَــنْ نَظْـــــرَة جُـــودِي بَالْرْضَى جُودِي لِي ضـُـــــوِّي يَــــــا الْقَمْـــــــرَة صْبْــغـِـي ظْـــلاَمْ لِيلِـــــــي بَبْهــَـــاك يَــــــا الْعـَـــــذ ْرَا أَنَــــــا لْبِـــيــــبْ وُحِيلِــــي وَالْيُـــومْ ارْمَاتْنِــي الْقُــــدْرَة لله سُــــــــوِّي سْبِيــلِـــــــي وَ لاَ تَــرْمِـــي فْ قَهْــــــرَة

قــــالــــت
قالـت : ربـي مـــولاي لا حــد ســال فــيــا هجرونـــي لحـبـــــأب وأنــــا قــصـــيــــة شافــت حــر المكتـاب ومعــاه كـل بـلـيــة هــــــول الــشــــــارع والطرقـــان جـلـيـة وغـابـــت شــمــــــس وجات ظلمة معمية تـكـلـمـت الـرعـــــــود وبــــــرق شــتــيـة وساحت بين الطرقـان عجــــوزة مـرمـيـة تعرفـهــا الحــيـــــوط وب حالها مسبـيــة الله يـــــا مـــــولانـــــــا الله يـــــــا الله سيدي يـا مولانـا ربــي تـكـون بــــــي لامونـــي لامونـــي واللـي يلـومنـــــي يجعل حالـه حالـي ويشوف مـا جــرى هـاد الوقـت البـارح والنـاس راقـــــدة وانا عـقـلي سارح ف زيارة الـنـبــــي يمــا يــا لـحـنـيـنــة عـنــد لـفـجــــــــر نوضي طلبي مولانا تبرى مواجعــــي سيدي صالح سيدي وإلى غاب سيدي طـاح الـتـبـروري بـانـو فـضـايـلــــــه

خـلـيـنـي
سبحان الله . . شحال من حد بغا حد ولا راه لحباب وقت الشدة غابــــــوا الخوت كلها دار قفل لبــابــه ف الحزة والضيق ما يتصابو وانا حالي غير زايد ف تعابه الـهــم ولـحـزان غـلـة نـــابـــتـــة ف تـــرابـــه بالحق نتساهل أنا اللي مادارت ل زمان حسابه غير سير وخلينـــي الخــاوا خـلـيـنـــي غير سير وهـنـيـني الـخـاوا هـنـيـنـــي خلينـي لـحــزانــــي خـلـيـنـي لهبالـــي بين الفقايص نلالي غير سير وخلينـي خليـنـي لمكتـوبـــي خليني ل عـيـوبـي الهم درتو محبوبي غير سير وخلينـي خليني لـجـراحــــي لايهمك ترنـاحـي وبكـأيـا ونـواحـــي غير سير و خليني خلينـي ل سقـامــي لا يهمك تذمـامــي نطيع ونوقف علامي غير سير وخليني حـنـيـن الـروح ما يصفا كلامها روح ولفها الخواض ولا عهدي به يوفى خلاص خوضها لخواض حاديتي لغدر ساومتيه ف روحك دار بلاد نلقاك ف طرقان يا دليل ناقمة عليك لعباد نلقاك بلا وجه ف وضح النهار يا بو وجوه كثيرة ف الظلام نلقاك بلا قامة يا عديم الظل نلقاك صغير عل الدوام سيدي القاري حرف ف عينه صار جلالة ويگول المغرور قرايته ضاقت به كلام الأحرار آش جابه لدلالة يا عبيد الحگرة كلامنا ليكم ما يليق لاخير عشناه معاك ... ولا شرك جانا بالتمام مال حنين الروح مالو معذب معانا يا الشاهد خبرني لله واش به مال حنين الروح مالو سهران معانا يا عشاق الحق خبروني واش به سيدي القاري حرف ف عينه صار جلالة ويگول المغرور قرايته ضاقت به الصغير يحگر الناس يا مشين الحال ويغويك بجهله كثير شيخ الدجالة كلام الأحرار آش جابه لدلالة يا عبيد الحگرة كلامنا ليكم نا يليق يما لالة يلالي محمد صلى الله عليه أنت جهدك جهد الريح هو جهدك جهد الريـح عنك غفلو الحـكـامـــة ما تنفعك دعوة السامة يما لالة يلالي محمد صلى الله عليه محمد صلى الله عليه. . . محمد صلى الله عليه آوا ييه آوا ييه ناس الشر كثار آوا ييه آوا ييه آ يا مشين الحالة آوا ييه آوا ييه سيدي قاري حرف آوا ييه آوا ييه ف عينه صار جلالة آوا ييه آوا ييه الصغير يحگر الناس آوا ييه آوا ييه يا مشين الحالة آوا ييه آوا ييه

خَــضْــرَة
خضرة يا بلادي . . . حبك في لعماق . . . ماليه تَوْصَافْ يا جنة الله في أرضه ربيع وخريف . . . شتا وصيف جوك الزين معتدل . . . حَدُّه فْ قْدُّه يَا بْلاَدِي . . . وما يقضي كيد الطامعين ولو يجهدو في كيدهم ينكدو يا بلادي يا نجمة ف سمايات العالم يا دعوة للغريب الهايم فيك نرتاح ونعرف لفراح ونعانق السلام . . . يا خضرة ما ليك توصاف يا بلادي حــبـــك يــا بــــــلادي في لعماق راه طايـــف وعـلـيـك أنـــــــــــادي يـا مــولات الخــالـــــة أنت الزّْهْرْ النـَّـــــــدِي في وسط أرض الفدان نغمة بلحن الشـــــادي ف وجه كل الــجــوالـة أولادك تـــــنـــــــــادي بحبك يا عز لـــوطـــان وليك الزمان هـــــادي لْـجـْـوَاهـْرْ تـَـتـْـلاَلـَــــي السايح اللي يجـــــــي عـــادي ومــا يـــعــادي يشهد بالحب البــــادي ف زيــنــك يـَــا لاَلـَّـــة

قــطــتــي
قِــطَــتِــي صَــغِــيرَة وَاسْمُــهَـــا نَــمِـيـــرَة لَــعِــبُــهَا يُــسَــلِّـــي وَهِــــيَّ لِـــي كَظِــلِّـي تُــظْــهِــُر المَهَـــارَة كَــيْ تَصِيـــدَ فَــــــارَة شَـكْـلُـهَـا جَمِـــيـــــلٌ شَعْـــرُهَـــا طَـــوِيـــــلٌ

لبطانة
عبيد الصنك المعبود يا گلوب الحجر گلوب طايشة مليانة ب لغدر سلسلتو لقبور . . . ها الحق . . . وها المنكر الخز للصخر من هم لبحر شكا والرياح العاصفة هجرات البرق والرعد ما بين صخرة جامدة وعوافي زاندة. . . ل صهد الريح هامدة هذا ب مهمازه ينغز . . . هذا ما يرد عليه لا دوا يداوي حسبت عشرة وعشرة عرفتها شحال تساوي القرن العشرين هذا عايشيت عيشة الذبانة ف لبطانة راه الفرق عظيم بين التفاح والرمانة واش من فرق بين أنت . . . وأنت . . . وأنا ؟ مـــرحــبــا يــا مــرحـــبــــا والله يا سيدي مرحبـــــــــا هدي دنيـــا هــــدا طمــــــع فيــــن غـــــادا يــا دنيــــــا حــــال خــوتـــي عــذبــنــي فيــــن غـــــادا يــا دنيــــــا حــــال خـــوتـــي مرتــنـــي فيــــن غـــــادا يــا دنيــــــا الـطيــــــور الــبــيـــــضــــا جـــيـبـــــــوا لامـــانـــــــة تــــبــــــــان المـــحــــبـــــة نســـــلــــم لـــيــــكـــــم نــــــرجــــاو النــــوبــــــــة ف طـــريـــق الخـــــــــاوة تظــــهـــــر يــاقـــوتـــــــة نـــــــــورو مــهـــيـــاجـــة لــوعــاد كبيــــــر الفــــــــم لو نصدويهضر مورانـــــا يقطـع فينـا صواصبلــــــــه وعــــيــبــه نــاســيـــــــــه گولو له لو كان يتلهــــــــى ب عـــيـــبــه يــنــســانــــا والى طل الصح عل لكذوب يـــفـــضـــح مــوالــــيـــــه الحال الحال يا أهل الحـــال واللي ما فيه الحال يذبــال

لـَـهـْـمـَـامـِـي
قومو صلوا على النبي زيدو ف صلاتـه محمـــــد بورقيـــة شفــيــــع أُمـَّـاتـُـــــهْ أجــي يــاوا نعيــد ليـــك الغرايب مـَــدَى احنـا خلينـا الصـلاة وتـبعـنــا حـْمـَّــــادَة أراسي نوصيك يا الزايد تعبي وشقايــــا ولا يغـــروك بالزواق لباسهــم نقــايــــا وَاوْلاَ يغروك ب لكذوب القوم الخلايـــــا قوم من لا ذاقو محبتي ومعنتي وهوايـا ما جربنا غير حالهم والتجريب روايــــا لا لا لا لا لا لْ يَا وَدّي لاَ لْ سيـدي ربي يا العـالي ما شَفـَّك حـالـــي وأنا شَفـِّيـتْ لحمام اللي سوره عــالـــي سيــدي ربــي لا تكثــر شــدة عــل لعباد تبقـى لبـلاد زاهـية الغـيوان مـع لـــولاد وايـا ولاد لعــراب الساكنيــن لَفْرَاوِيـــلْ واو هاد اليلة حارة ربي يدير التاويــــل وايـــا دوك لـعـــراب الله يـخـلـيـكـــــــم واو أنا رجلي ف الطريق بغيت نجيكــم لا لا لا لا لا ل يا ودي لا ل أرواح أوا ل تَاوْرَرْة الموالفة بهــــــــا تشوف العزبة محنية ولخواتم ف يديها تشوف الگصة مْجَمْمَة و الغربي يديها أرواح أوا ل تَاوْرَرْة الموالفة بهـــــــــا راحــــت راحــــت شمــــس العشـــــي راحــــت ف احكـــام البـــاري تعــالــي وگــــال الزيـــن أنــا بغيــت نمشــــــي وقــت الــرواح هــذا مــا فيــه مقـالــة واللــي مـا سـار يسيـر غـيـر يمشـــي لـــيــــام فايــتــــة والدنيــــا رَحـَّـالـَــة الزيــن مــا خفانــي إلـــى هـز نگابــه عينه كحلة مْرِيشَة والفلجة وَاتَاتـُــــه والصـاگ المبـروم يـا ربـي يِحَـيَّـدْ بَاسـُــهْ يمشي ويجي ف لفراش حتى طاب نعاسه ثبت رجليك لا يشوفوك يگولو ضَاسـَـــــرْ خفت عليك من دي لگراضي راه ياســــر بـــــابـــــا لهمـامــي سيـــــدي لهمـامــي رايــــــــة الســــــلام رايــــــــة أمـــــــــان أرضـــــي أنـــــــــــا بـــــــلادي أنــــــــــا وُاللَّهـِيــلا َنكبــة ف بــلادي بالـــذات واللهيلا نخلة مجردة ف بلادي بالذات

لـكـفـيـفـة
تعالي تعالي واش من جا يتـكلــم تعالي تعالي واش من جا يلگانـا من زمان بعيد وراسنا عل القبلة وا مثلي تعالى لا حد منا ف يوم انساه شيطانه تعالي تعالي واش من جا يتـكلــم تعالي تعالي واش من جا يلگانـا أواه واه أواه واه هذا حال الدنيا الله شي الگى كل ما بغى يلگاه كل يوم مع الخاياة ملگاه يبيع الرد ويضحك على من شراه أواه واه أواه واه أواه واه أواه واه هذا حال الدنيا الله شي بالشوا فطور وعشاه شي يصول بسيفه واممضاه نازل على من بغا يتحداه أواه واه أواه واه أواه واه أواه واه هذا حال الدنيا الله شي لگفيفة غالباه الأرض فراشه والسما غطاه عايم ف الغيس من گدامه لگفاه أواه واه أواه واه أواه واه أواه واه هذا حال الدنيا الله

لـمـعـيـزة
كيقولو الديب ما يجوع ولغنم الذيب يا الذيب بوك وجدك كذيذيب يا تريكة العيب من بدا الدنيا السبع فاق وزهر . . . خوات الساحة السبع فاق وزهر . . . الله على راحة ربي مولاي عل الغابة ربي مولاي غابتنا يا زينة السلوعا فيها مولاي ربي مولاي عل الغابة ربي مولاي غابتنا ما منها رجوع وسبعها داخلها ربي مولاي عل الغابة ربي مولاي الذيب قال للمعزة امتى دايرة لعزا قالت ليه كاع هاد الشي معزة وأنا ما عندي دزة وزايدها بالضحكة كون عينيك تهنيني كون درتي كيف الثعلب على قبر ولدي جيتي عاونتيني ربي مولاي عل الغابة ربي مولاي ما ف بالي اللي تدفن ولا بالي اللي تجبد هذوك فعايل الثعلب ذاك الحرامي لمجبد قول له ربي مولاي عل الغابة ربي مولاي انتما بجوج قلال النية انتما بجوج درتوها بيا هو قال وليدي وأنت لاهيتيني حتى طاحت الظلمة باغي تفرزني باش تفرسني ربي مولاي عل الغابة ربي مولاي آه يا مولاي سيدي مولاي عل الغابة ربي مولاي ربي مولاي عل الغابة ربي مولاي

لــســقــام
امتى يا اهلي يبان ضونا قنديل . . . مضوي على كل مكان . . . شادليه السلام تزهى الوقات . . . لخليل يلاغي خليله يتساواو تحت نور الگمرة امت يا اهلي تتفاجى لغيوم وكل غمامة ترمي بنار الولف . . . تفني لسقام يبدا ركاب الصبيان في سيره يبدا الظلم يبهى كيف الجمرة والأمل الزين يضوي دروبنا بالفرحة وتطلع زغاردنا ب يا سلام تجينا الدنيا هازا قلوعها ف حقولنا تنبت سنابل وتدير الغمرة وعدونا يبقى بلا غطاه

- Chansons de Nass El Ghiwane

2006-12-29T10:33:00.000-08:00

Nous sommes les enfants du monde

Nous sommes les enfants du monde
Nous ramenons la paix de la terre de paix
Gare aux conflits, larmes d’enfants sont taris
Une gerbe de fleur hommage de notre paix
De la glèbe de paix
Nous sommes les enfants du monde
Enfuyez nous les mensonges, justice arborez sa voie
Atteignez nous au juste, notre prélude est paix
De la glèbe de paix
L’amour avec la paix
Délivrez nos lacets, déliez nos cordes
Notre prélude est paix
De la glèbe de paix

« Nous sommes les enfants du monde » -Nass El Ghiwane –

Traduction : H.Rabah

- L'Hâl

2006-12-28T22:20:00.000-08:00

" L'Hâl " ou La transe cabalistique du phénomène " El ghiwan "
par Khalid Benslimane

Les styles de musique surgissent du plus profond de nos êtres, là où le legs ancestral de l'expression collective se mélange aux effluves de l'expérience individuelle et de sa perception environnementale externe résonnante sur les cordes sensibles de notre entité interne. En cette matière, la musique nord-africaine constitue un échantillonnage culturel très riche, ayant survécu à la colonisation et à l'appauvrissement en se ressourçant, paradoxalement, dans la force réactionnaire des opprimés. Ainsi Les " Imazighen " (berbères) qui peuplent les montagnes, de l'atlas marocain aux confins de la Kabylie algérienne, détiennent le patrimoine musical le plus ancien de toute l'Afrique " blanche ", où même le " GNAWA "(1) à cessé d'être une musique d'esclaves noirs, traînés contre leur volonté du " Blad'soudan " (pays du nègre), pour constituer, principalement au Maroc, un corps à part entière de ce patrimoine, au même titre que le genre dénommé " andaloussi-maghrebi "(2), intégrant les deux nuances " Andaloussi " et " Gharnati ", et qui reste l'héritage culturel le plus probant d'Al-Andalus , l'Espagne Hispano-musulmane durant plus de six siècles.

Alors que ce dernier genre musical, pratiqué par l'aristocratie et la bourgeoisie en milieu citadin, est synonyme de raffinement car s'appuyant sur l'érudition et une haute maîtrise des règles fondamentales régissant cet art, les autres genres se cantonnent dans un paysage rural quasiment analphabète, pauvre et enclavé. Ils demeurent l'unique moyen de préservation d'une identité culturelle ancestrale. Longtemps dépréciés et marginalisés par l'hégémonie de la classe dominante arabe, ils continuent à se perpétrer dans une pure tradition orale. Entre ces deux genres se développe au Maroc, juste après l'indépendance et jusque dans le milieu des années quatre vingt , un genre pouvant être qualifié de contemporain (al-âasri). Un genre hybride se nourrissant d'un " chant " patriotique au relent de " marche militaire" et du grand classique Arabe, en pleine apogée alors, par les grandes voix égyptiennes d'Oum Kaltoum de Mohammed abdelouaheb et de bien d'autres encore et qui, petit à petit, se détache du terreau " nationaliste " pour sombrer de plus en plus dans un mimétisme culturel véhiculé par le dualisme facile préconisé par la mode médiatique de l'époque. Une mode qui acculait tout artiste ambitieux à un terrible choix psychologique : soit d'être Egyptien pour réussir, éventuellement, son entreprise artistique ou d'essayer d'être le calque de l'autre sans pour autant y parvenir.Les années soixante dix furent certainement pour le droit à l'expression culturelle et politique au Maroc, sa période la plus néfaste et , paradoxalement, la plus riche en volonté créatrice désireuse d'introduire une nouvelle manière de conception artistique et idéologique avec cette intention, caractéristique de cette époque, de mieux personnaliser l'engagement du jeune Marocain dans une voie socioculturelle s'appuyant sur un choix rythmique, théâtral, pictural et social moderne, où la proximité linguistique joue un rôle capital. Alors que la chanson marocaine "al-âasrya" (contemporaine), médiatisée, s'essouffle dans une voie qui sacrifie la création artistique pure à l'opportunisme étatisé (pour être médiatisé certains artistes deviennent fonctionnaires de l'état) sous le regard drastique d'un ministère de l'intérieur qui " balise " les goûts en matière d'art, l'avènement d'une jeune formation sous le nom de " Nass El Ghiwan " (les gens du ghiwan) vient bouleverser la donne musicale marocaine. Comme tous ceux de ma génération j'ai découvert, éberlué, à la télévision ces jeunes garçons mi-Beatles mi-Derviches en train de remettre les apophtegmes, dignes de la cabale, d'Abderrahman El Mejdoub (3) sur le tapis dans un style musical d'une facture séduisante, brisant le carcan de la péjoration " folklorique " pour s'imposer en tant qu'art contemporain à part entière. Ils lancèrent, sans hésiter, un voyage sensoriel enivrant dans les fins fonds de notre tradition orale pour nous réconcilier avec la dimension traditionnelle d'une musique séculaire réinvestie soudain dans un style approprié à l'esthétique et à la sensibilité d'une réalité et d'une authenticité culturelle conditionnée de plus en plus par les nouveaux apports mélodiques régnant sur tous les médias du monde.Le nom même du groupe ne fût pas choisi au hasard. Etre un "Ghiwan" c'est d'abord une coutume ancestrale qui accordait à des gens reconnus pour leur probité et leur faculté de décrire avec simplicité, à travers les mots et le gestuel, le quotidien de la vie et les maux des gens. Ses chantres et troubadours, de douar en douar, transmettaient leur sagesse aux seuls moyens en leur possession : le théâtre sous forme de la "hâlqa"(4) et la chanson.Etre un " Ghiwan " c'est aussi l'histoire d'un pari qui s'engagea au début des années soixante dans le quartier "hay al mohammadi " de Casablanca, vivier du mouvement contestataire marocain dans les " années de plomb ", où les cinq garçons vont développer le style qui viendra révolutionner le domaine artistique marocain. Issus tous de quartiers déshérités (Omar Sayed et Boujemâa -dit Boujemiî (mort en 1974)- habitaient Derb Moulay Cherif, Larbi Batma (mort également en 1997) était issu du " kariane Jdid "), cette proximité culturelle et affective allait être le ciment de ce groupe. Ils débutent leur carrière dans la maison des jeunes du Hay, non loin du café Essaâda que Larbi Batma (évoque comme le fief de la formation dans son autobiographie "arrahil". Ils rejoignent ensuite la troupe théâtrale de Tayeb Saddiki (5). L'idée de départ était simple : il fallait réquisitionner le patrimoine culturel pour créer des textes portant sur des questions de société. Fortement influencés par Tayeb Saddiki, un précurseur dans ce domaine, ils se mirent à écrire des textes "engagés" en dépassant le cadre local. Sur le plan musical, le groupe composé de cinq membres s'est révélé rapidement plus efficient qu'un orchestre nombreux et, disons-le, franchement passif. De même, les phrases musicales sont simples et faciles à répéter, car elles se réfèrent à des schémas connus du public. Ils ont fait la synthèse musicale entre le style 'arûbi (campagnard) de Boujmiî et le gnâwi d'Abderrahman Kirouj (dit Paco) ; le tout associé à des rythmes vigoureux invitant à la transe salvatrice, imprégnés d'un souci mélodique certain. Nass El Ghiwane retrouvent ainsi le chemin du mysticisme tragique et révolté, ils développent le souvenir et forcent l'inspiration à partir de la " hadra " et du " hâl "(6), un hâl désacralisé et porté en-dehors de la " zaouia "(7) vers la scène afin d'embrasser d'autres thèmes sociaux et politiques. Nous avons certes tous vibrés Leur processus contradictoire qui, à la fois intègre la musique populaire et s'en démarque a eu pour conséquence l'amalgame des thèmes, des combinaisons rythmiques et mélodiques, et surtout la réunion d'instruments venus de traditions différentes : on n'avait jamais vu auparavant le guenbri gnawi(8) côtoyer le harraz hamdûshi (9), la tbila (10) des 'Aïssawa (11), le bendir (12) des chanteurs populaires, et même le banjo ou la mandoline au son métallique, instrument caractérisant la musique arabo-andalouse. La mélodie puise aussi bien dans le melhoun (13) ou dans le répertoire profane de la campagne que dans les chants des confréries. Cependant, on remarque une nette attirance de Nass El Ghiwane vers les gnawa et les dikr 'aïssawa . Le melhoun est surtout sollicité dans les chansons s'inspirant soit d'un personnage populaire (tel Sidi Qaddûr Al Alami), soit d'un thème pouvant être réinterprété dans le présent (A sbhân Allah d'Al-muwaqqit), soit des quatrains du soufi itinérant, Sidi Abderrahmân al-Majdûb. Comme tous ceux de ma génération j'ai vibré au son de leur mélodies. Au delà du rythme et au delà des paroles, ces chansons réveillaient en nous quelque chose de profond, une réminiscence ancestrale qui nous faisait glisser, tantôt avec douceur tantôt avec frénésie, dans les brumes d'une une transe cabalistique (hâl) où chaque mot, porté par les basses vibrantes du " genbri", retrouvait toute sa dimension spirituelle en puisant contradictoirement dans le mysticisme et où le chant guerrier se mélangeait langoureusement à la lamentation pour nous transporter dans des dimensions d'une mémoire collective séculaire jamais atteinte. Le langage employé rappelait étrangement le langage médiéval appelé "langage des oiseaux" autrefois utilisé dans les textes traditionnels et les ouvrages alchimiques de la France médiévale et qui fût reprit par la cabale. Langage secret réservé à la véritable élite de tous les temps, celle des connaissants et non des possédants. C'est ce langage même qui fut perpétué par les trouvères et les ménestrels( à l'image de nos " ghiwan ") qui, allant de château en château, transmettaient les vérités à qui était apte à les comprendre. En cela il englobait avec harmonie aussi bien les principes de la cabale que du soufisme. Un langage qui ouvrait en nous des espaces qui résonnent bien au delà de ce qui raisonne; des espaces qui redonnent aux mots le souffle qui de part en part les traverse. Nass el ghiwan étaient des contestataires et avaient su instinctivement, par leur talent à l'état brut, transmettre leur message à travers ce langage à double regard qui évitait la censure despotique des années soixante dix pour dénoncer un état corrompu et nous faire entrevoir, à nous enivrer, une identité culturelle authentique. Une identité dans laquelle récuser l'existence d'une orientation surnaturelle des actions prescrites par la religion reviendrait à considérer celle-ci comme un juridisme ritualiste. Ils nous on fait entrevoir la fraternité en remettant en cause la sacralité par le sang dont se nourrissait le féodalisme. En revoyant dernièrement dans une émission télévisée leur rendant un hommage tardif, ce qui restait de cette formation mythique que Martín Scorsese, le producteur américain, a décrite comme les Rolling Stones de l'Afrique, je ne pus m'empêcher de penser tristement que le Maroc à été privé d'une révolution culturelle cruciale à son émancipation. Je ne pus m'empêcher de me rappeler que des choses graves se sont passées dans les années soixante dix , période où la brutalité policière a contraint les intellectuels à battre en retraite, à ne plus se mêler de la chose publique. Assurément ! Sans vouloir mythifier cette décennie - dont l'histoire reste à écrire -, il faut admettre qu'il s'est passé là une sorte de crime contre l'intelligence. Schématiquement, on peut affirmer que, tout au long des années 80 et 90, les intellectuels les plus honnêtes, ceux dont la conscience n'était pas à vendre, ont dû ronger leur frein et se résoudre à la désapprobation silencieuse, tandis que les plus dociles, promus par une savante politique d'inversion des valeurs, tenaient le haut du pavé.En étouffant la volonté d'expression de tout un peuple, le pouvoir des années soixante dix à tué dans l'œuf une renaissance salvatrice exposant la jeunesse marocaine actuelle à se retrancher dans des déviations dangereuses dont les événements du 16 mai 2003 à Casablanca manifestent les premiers symptômes d'un mal pernicieux en incubation depuis trente ans. Nass el ghiwan et leur transe mystique demeureront le symbole vivant de cette lueur d'espoir emblématique, entrevue à un moment par tous, et que le pouvoir actuel tente pathétiquement de réutiliser pour exorciser ses vieux démons et réorienter les synergies actuelles….incapable de comprendre que l'élan à été irrémédiablement brisé.
[1] Style Gnawi: Au Maroc la confrérie des Gnawa s'est constituée a partir de populations originaires d'Afrique Noire, principalement des esclaves et leurs descendants. A l'époque des sultans Moulay Ismail (1672-1727) a Meknes et Moulay Abdellah (1757-1790) a Essaouira, les Gnawa ont été déportés en tant qu'esclaves de leurs terres d'origine, l'ex-Soudan occidental (Mali, Guinée, Ghana), pour constituer la garde noire chérifienne. Les Gnawa associent musique et guérison pendant leurs nuits rituelles (Lila) de transe. La musique est rythmique, les paroles sont inspirées des saints de l'islam et des cultes de l'Afrique.
[2] " al-andaloussi-maghrebi " appelé aussi " tarab al-andaloussi " doit son origine à Ziryab, grand maître de l'école arabo-andalouse . Il est à Bagdad le disciple d'Ishaq al Mawali , maître de l'école des " udistes " (luthistes) . Devenant meilleur que son maître, Ziryab est contraint de quitter Bagdad, il se retrouve à Cordoue en 822 .Il est un musicien extraordinaire mais aussi un grand lettré, un astronome et un géographe. Il a amené avec lui la grande tradition des udistes en Al-Andalus . Il a inventé avant tout le système des noubas qui a déterminé les formes, les genres et les modes pratiqués encore de nos jours. Cette musique a ses caractéristiques propres qu'elle a développé au cours des siècles .On l'appelle aussi " Al-Ala " ou " tarab al-Ala ", elle représente la musique classique profane .La musique arabo-andalouse a été amenée au Maroc après la chute des arabes en Andalousie . Elle s'est implanté principalement à Fès, Tétouan, Rabat et Oujda. On l'appelle soit " fassiya " ( originaire de Fès) soit " tetouanniyya " ( originaire de Tétouan) .A Rabat et Oujda a surtout été développé un style dit " Gharnati " , en hommage à la ville de Grenade, dernier bastion de la présence arabe en Andalousie . Gharnati signifie littéralement extase grenadine, ce style est caractérisé par la prépondérance des instruments à cordes pincées : on y rencontre la mandoline et le banjo
[3] Abderrahman El Mejdoub : poète soufi populaire du XVIe siècle (mort en 1565) dont l'œuvre orale continue, malgré toute cette distance temporelle à être présente dans la vie quotidienne des peuples marocain et maghrébin.Comme beaucoup de célébrités maghrébines, comme pour Ibn Khaldoun par exemple, El Mejdoub est aussi un de ces héros que chaque pays du Maghreb revendique et qui, par l'instabilité de leur vie, leur errance au hasard des pouvoirs, des exactions ou simplement par goût de l'aventure et de la connaissance ont livré à chaque portion de la terre maghrébine un legs qu'elle conserve comme partie constitutive de son patrimoine. Une personnalité comme celle de Mejdoub, démontre bien une communauté linguistique, psychologique et culturelle dont les peuples maghrébins sont conscients et qui s'impose assurément lorsqu'on aborde ces problèmes avec le sens critique nécessaire, avec l'esprit refondateur des sciences humaines coloniales. Ainsi, Si Mejdoub est né à Tit, sur la bordure du Maroc Atlantique, entre El Jadida et Azemmour, si la langue où ont été conçus ses quatrains a été influencée par le dialecte arabe algérien, s'il a passé une partie de sa vie en Tunisie et en Algérie, nous voyons largement qu'un souffle commun a traversé le Maghreb, que ce sont les réalités maghrébines dans leur ensemble qui sont concernées, passées au filtre d'un esprit et d'une psychologie exceptionnels et transmis. L'œuvre de Mejdoub a nourri les langues populaires maghrébines d'un certain nombre de proverbes, de tournures, de mots et de formes. Mais comme toute œuvre de cette facture, ne comptant que sur la mémoire pour sa transmission et sa sauvegarde, elle s'exposait à la dilution, à la perte de son identité.
[4] halqa : troupes qui se donnent en spectacle sur les places publiques où ils forment leur "cercle" de spectateurs (hâlqa), à côté d'autres cercles, de charmeurs de serpents, conteurs, devins, acrobates. Marrakech et sa place Jama lfna perpétue toujours cette tradition.[5] Tayeb Saddiki : Monstre sacré du théâtre marocain. Il a redonné une dimension d'actualité à ce poète maghrébin authentique qu'était Abderrahmane Al Majdoub dont l'œuvre sauvée partiellement grâce à quelques recueils et monographies était tombée dans l'usage de consommation anonyme.
[6] hadra et hâl : l'hadra est en général une veillée mystique qui consiste par la transe à exorciser les possédés au moyen d'une musique à la vibration puissante qui résonnait jusque dans le fond de l'âme et ce à l'aide du gembri gnawi ou de l'allun. l'Hâl (traduit littéralement veut dire " état ")étant ce moment charnière qui précédait la transe et où l'être bascule du conscient vers l'inconscient mystique de la transe libératrice.[7] zaouia : La Zaouïa, dans toutes les terres islamiques, est le lieu de refuge, l'asile sacré où le pauvre comme le riche trouve sur sa route la nourriture et le repos. Paye qui peut. La communauté vit des dons et des aumônes du passant et aussi des biens de l'orphelin dont elle se fait la tutrice lorsque la justice l'ordonne. L'hospitalité de la Zaouïa est forcément limitée pour éviter l'encombrement, mais elle est inépuisable. Elle est parfois une communauté puissante et empreinte de justice et d'équité retranchée dans une forteresse.
[8] guenbri gnawi : Instrument à trois cordes à son grave en forme de demi-tronc d'arbre avec un manche carractéristique des gnawa d'origine noire-africaine.
[9] harraz hamdouchi : un grand tambour à cadre contenant deux cordes à l'intérieur qui lui procuraient une résonnance particulière
[10] tbila : genre de petit tam tam
[11] aissawia : La confrérie Aïssawa, fondée par le saint Sidi M'hammed Ben Aïssa, dont le tombeau se trouve à Meknès, fait partie des ordres mystiques donnant à la musique un rôle spirituel éminent.
[12] bendir : tambour à cadre porté d'une main et battu de l'autre produisant de fortes vibrations
[13] Le Melhoun, à l'origine pure création littéraire, s'est imposé comme un art poétique aujourd'hui connu au Maroc sous le nom de Qassida du zajal. Associé à la musique, le Melhoun s'est très vite propagé à travers le pays où il a acquis une notoriété inégalable, particulièrement auprès des travailleurs et des artisans.

Khalid BenslimaneCasablanca le 29 avril 2004

- Vidéos de Nass El Ghiwane

2006-12-28T10:22:00.000-08:00